Ds. Hans van Solkema, preses van de classicale vergadering schreef enkele reflecties over het thema 'volhouden' in de context van de coronacrisis. Het zijn zeven lessen uit de woestijn. 

Volhouden - levenslessen uit de woestijn…

 

Volhouden, dat is wat ons te doen staat in deze tijd van corona. Het einde komt in zicht, maar tegelijkertijd zijn we er nog niet en is er nog een lange weg te gaan. Hoe doen we dat: volhouden? Ik moest denken aan de tocht van het volk Israël door de woestijn. Als er één volk is dat weet wat volhouden is, dan zij wel. Bij het lezen over deze tocht door de woestijn ontdekte ik hoeveel parallellen er in zitten met het leven zoals wij dat leven. Zouden daar geen lessen uit te trekken zijn? Ik geef ze hieronder weer…  

 

Het is goed om op te merken dat volhouden niet altijd geboden is. Er zijn situaties die niet om volhouden vragen, maar om uitbreken, wegtrekken. Om tegen iemand te zeggen die leeft in slavernij of gebukt gaat onder misbruik dat hij of zij moet volhouden, is pervers. Dat is ook niet wat het volk van Israël deed. Zij braken met de door Egypte opgelegde slavernij. De tocht door de woestijn heeft dan ook meer te maken met een volhouden in een situatie waar je zelf voor gekozen hebt, namelijk die vrijheid, het leven zoals God dat bedoeld heeft. 

 

Soms heb je ook geen keus en is volhouden het enige wat een mens kan doen. Zelf hebben we nu meer met die laatste situatie te maken. Om het coronavirus kunnen we niet heen, we hebben er niet voor gekozen, en moeten er op de een of andere manier mee zien te dealen. Volhouden dus.

 

Les 1 - vertrouwen moet je leren

 

De HEER ging voor hen uit om hun de weg te wijzen, overdag in een wolkkolom, ’s nachts in een lichtende vuurzuil. Zo konden ze dag en nacht verder trekken. Overdag ging de wolkkolom het volk voortdurend voor, en ’s nachts de vuurzuil. (Exodus 13, 20-21)

 

Je kunt niet aan een tocht beginnen als je niet ergens het vertrouwen, het geloof, hebt dat het goed komt, dat het gaat lukken. Je zou zeggen dat dat voor het volk van Israël geen probleem moest zijn. Ze hadden immers de toezegging van God zelf dat Hij met ze mee zou trekken: overdag in een wolk en ’s nachts in een vuurkolom. Hoe mooi kan het zijn. Toch bijkt dat die toezegging er niet direct toe leidt dat het volk er ook op vertrouwt. Nu hun vlucht uit Egypte komt het volk via een omweg bij Etam. Daar wachten ze totdat ze de oversteek kunnen maken door het water van de rode zee. Hoewel de Farao de de Israëlieten had laten gaan (na de tiende plaag), kreeg hij al snel spijt en zette met zijn soldaten de achtervolging in. Op het moment dat de Israëlieten in het kamp bij Etam de soldaten zien naderen is hun vertrouwen volledig weg: help, er komt een “golf" van soldaten over ons heen. Maar wat ze vreesden gebeurt niet. Er steekt een sterke wind op en het water van de rode zee wijkt uiteen zodat het volk droogvoets kan ontsnappen. De soldaten echter blijven met hun dure wapentuig (o ironie) steken in de modder en verdrinken in het water dat terugvloeit. 

 

Deze ervaring is een belangrijke ervaring in heel de geschiedenis van Israël. Keer op keer wordt het verteld. Het is onderdeel van de Joodse sedermaaltijd: weet je nog toen we slaven waren in Egypte, toen heeft God ons gered…en dat zal nu ook zo zijn. Hetzelfde geldt voor de tijd dat het volk werd weggevoerd in ballingschap. Het zijn de verhalen van het verleden die hen op de been houden, die hen vertrouwen geven dat het goed zal komen. 

 

In reclames voor financiële producten hoor je de waarschuwing: in het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Dat is waar voor financiële producten, maar het is ten ene male niet waar als het gaat om vertrouwen. Vertrouwen wordt juist opgebouwd op basis van eerder behaalde resultaten. Vertrouwen moet groeien, moet gewonnen worden. Een mooie les uit deze episode is om te onderzoeken waar ons vertrouwen op gebaseerd is. We moeten volhouden in deze tijd, maar kunnen we dat ook? Welke situaties hebben we eerder meegemaakt waarin het ons ook is gelukt? In welke situaties hebben wij gemerkt dat we gedragen werden, ja misschien boven onszelf uitgetild? 

 

Les 2 - leef bij de dag

 

De HEER zei tegen Mozes: ‘Ik zal voor jullie brood uit de hemel laten regenen. De mensen moeten er dan elke dag op uit gaan om net zo veel te verzamelen als ze voor die dag nodig hebben. (Exodus 16, 4)

 

Nadat Nederland in het voorjaar van 2020 op slot ging en te maken kreeg met een intelligente lockdown kwamen we massaal in de regelstand. We kregen te maken met een nieuwe situatie die we nog niet eerder zo meegemaakt hadden. Dat “nieuwe” leidde tot een heleboel creativiteit. We gingen zingen voor de ramen van verzorgingshuizen, er werden acties opgezet om te zorgen dat ouderen niet vereenzaamden enz.. Nu is dat alles anders. We wijn langzamerhand gewend geraakt aan de situatie van de anderhalve meter samenleving. Zo gaan die dingen. 

 

Ik denk dat het voor volk in de woestijn niet veel anders geweest zal zijn. Direct na de uittocht kwamen ook zij in een voor hen onbekend gebied. Ze moesten zien te overleven en ook dat zal vast me veel creativiteit gepaard zijn gegaan. Maar ook daar: wat nieuw is, wordt uiteindelijk weer gewoon en dat is het moment dat de herinneringen aan het verleden zich opdringen. Dat is het moment waarop je dingen die je gewend was, begint te missen. Het volk begint te klagen. Ze missen schoon water om te drinken en ze missen vlees en brood. Ja, ze maken Mozes zelfs verwijten. Waren we maar in Egypte gebleven want daar waren al die dingen voorhanden. 

 

Dat klagen over wat we missen zie ik ook bij ons terug. We verlangen weer naar de tijd dat we op een terrasje kunnen zitten en een kopje koffie kunnen drinken, we verlangen weer naar groepsbijeenkomsten, ja we verlangen weer naar echte kerkdiensten. Toch wil het niet altijd zeggen dat wat we missen er echt niet meer is. Misschien is het er wel, maar op een andere manier en zien we het niet. Het brood zoals het volk dat kende uit Egypte is er niet meer, ma