Dagelijkse update van kerkelijk nieuws in de regio rond de coronacrisis

Hieronder geven we steeds een update. Suggesties en berichten van de landelijke kerk en uit de classis. 

Deze update is van zaterdag 4 april 11.00 uur

Stijging. De laatste vier dagen is het aantal ziekenhuisopnames relatief gezien sterk toegenomen in plaatsen als Almelo en Rijssen-Holten; ook in Zuid-Oost Flevoland is sprake van een relatieve stijging boven het gemiddelde. Dat blijkt als je de cijfers van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) analyseert. Aan de oostelijke zijde van de classis zie je relatief vlakkere toenames van ziekenhuisopnames: Hardenberg, Oldenzaal, Hof van Twente en  Twenterand.In absolute zin is de situatie in Zwartewaterland, Kampen en op Urk het meest kritiek. Klik hier voor de meest recente analyse van de cijfers. 

Voldoende. De oproep voor speciaal pastoraat in IJsselheem heeft veel reacties opgeleverd. Voldoende. De oproep kan voor nu ingetrokken worden. 

Oorzaak. Langzaam dringt het besef in de publieke opinie door dat de snelheid van verspreiding van het virus niet met theologie te maken heeft, maar met sociaal netwerk. Waar enkele seculiere kranten chocoladeletters schreven over Gods oordeel en naïef Godsvertrouwen bij een niche van de kerken geeft Trouw vandaag 'de verhalen achter de hotspots'. De overhand van de analyse: sociale patronen, hechte familiebanden, sociale cohesie. Dat lijkt me het meest reëel. 

Deze update is van vrijdag 3 april 17.00 uur

Speciaal pastoraat. OPROEP INGETROKKEN. ER ZIJN VOLDOENDE AANMELDINGEN OP DIT MOMENT. We hebben pastores nodig (predikanten en kerkelijke werkers) die op een rooster willen staan om vanaf maandag a.s. een dag per week of zoiets willen meedoen als pastor voor personeel en familie van een adhoc-opgezette corona-afdeling. De revalidatie-afdeling van de IJsselheem in Zwolle wordt ingericht als extra opvang voor patiënten.  De pastores met een bijzondere opdracht hebben te veel bedden en te veel zorgverleners om alle gaten dicht te praten. De invalpastores hebben met name met medewerkers en familieleden van doen. Ds. Paulineke Eigenhuis wees op de behoefte. Aanmeldingen rechtstreeks bij haar of via k.vanderkamp@protestantsekerk.nl

Werkgemeenschappen. De classispredikant heeft enkele werkgemeenschappen in de classis Overijssel-Flevoland benaderd om een experiment aan te gaan met digitale vergaderingen. Het is de bedoeling dat de pastores elkaar informeren via Google Meet. Er is eerst een technische afstemming, er volgt daarna een ronde langs alle deelnemers van 'Hoe is het met je en wat kom je tegen in je werk?'. Werkgemeenschappen die ook een keer op experimentele basis de leden met elkaar willen laten spreken kunnen om facilitering vragen aan de classispredikant. De werkgemeenschap Enschede Zuid-Oost heeft een bijeenkomst gepland voor 16 april 13.00 uur. 

Klok luiden. De actie om de klokken te luiden op woensdagavond in verband met corona is verlengd tot eind april. Dat heeft de Raad van Kerken desgevraagd laten weten.  Dat betekent dat ook geluid wordt - althans als men de lijn van de Raad van Kerken wil volgen - op 8 april, 15 april, 22 april en 29 april. Op de website www.klokkenvanhoop.nl is meer informatie te vinden over de betekenis van het klokluiden. 


Collecteapps. Sinds de maatregelen zijn ingegaan zien we niet alleen het aantal kerken dat een collecte-app introduceert, snel toeneemt. De in de classis veel gebruikte app van Givt heeft laten weten dat het aantal gevers in coronatijd is verdubbeld. Dat sluit aan bij de oproep - ook via deze site wel gedaan - om als kerkrentmeesters en diakenen mensen op de mogelijkheid te wijzen om bij te blijven dragen aan collecten, ook al zijn er geen kerkdiensten, waarin het zakje rondgaat.  

Rouwdienst. Een reactie van een protestantse predikant die zelf tien jaar in Zwitserland heeft gewerkt. Hij hoorde van het advies om een rouwplechtigheid op dit moment kort te houden; een moment bij het graf of in het crematorium. En dan maanden later wellicht een gedachtenisdienst. De predikant: ‘In Zwitserland is de dienst voor het gedenken van een overledene vrijwel nooit binnen een paar dagen na het overlijden. Veelal is dat maanden later, tot soms zelfs wel een jaar’. Conclusie: Ook deze manier van gedenken kan zeer waardevol zijn. Er is ruimte voor gevoelens die er heel kort na het overlijden nog niet zijn. Advies van deze predikant: kijk serieus naar deze mogelijkheid. 

Overlijden. Corona gaat niet voorbij aan diverse geestelijken. Hendro Munsterman, die het rooms-katholieke nieuws voor het Nederlands Dagblad verzorgt, somt enkele berichten van overlijden op in zijn nieuwsflits ‘Katholiek Inside’. Broeder Johannes Prins (81 jaar) van de Abdij Koningshoeven is overleden. Pater karmeliet Edgar Konings (87 jaar), prioi van het karmelietenklooster in Zenderen (Overijssel) is dinsdag aan corona overleden. Ook de Nederlandse bisschop Henk Kronenburg (85 jaar) uit Enschede, en jarenlang bisschop in Papoea Nieuw-Guinea is overleden, al is niet duidelijk of corona daarin een rol speelde. Kardinaal Angelo de Donatis (66 jaar), plaatsvervanger van paus Fransiscus, is met het coronavirus opgenomen in een ziekenhuis. Ook voor sommigen bekende Nederlandse voorgangers of hun partner zijn opgenomen in het ziekenhuis.

Biblebelt. Het Nederlands Dagblad is gaan turven hoeveel ziekenhuisopnames er zijn in de Biblebelt, net zoals wij dat op deze website hebben gedaan voor onze classis. De conclusie: ‘Gemiddeld is het aantal ziekenhuisopnames in veel gemeenten waar grote groepen reformatorische christenen wonen niet hoger dan elders in Nederland’.

Opwekking. Ruben Flach, directeur van de stichting Opwekking, heeft laten weten dat de grote pinkstermanifestatie bij Biddinghuizen dit jaar in verband met corona niet doorgaat. Een teleurstelling. Mensen die in de buurt wonen hebben kunnen signaleren dat de nieuwe vaste brug over de tweebaansweg juist dezer dagen wordt voltooid. Daardoor werd de toegang van het parkeerterrein (waar de 50.000 bezoekers hun auto kwijt konden) en het evenemententerrein een vast decorum. Tot nu toe waren het steeds adhoc-gecreëerde wandelbruggen. Opwekking stond geprogrammeerd van 29 mei tot 1 juni 2020. 

Passion. Ook the Passion die dit jaar in Roermond zou worden gehouden en waar zo'n 20.000 bezoekers werden verwacht, is afgelast. De omroepen EO, KRO-NCRV en producent Mediawater beraden zich op een actueel alternatief plan voor een tv-uitzending op 9 april op NPO 1. Het spreekt vanzelf dat er geen bezoekers aan te pas komen. 



Deze update is van donderdag 2 april 20.00 uur

Beschikbaar. Ds. Imko Postma van de werkgemeenschap in de regio Kampen stelde de vraag: 'De druk op de vorm neemt toe, en ook het aantal begrafenissen neemt toe in gemeenten. Als ik naar Genemuiden kijk dan denk ik dat Rutte gelijk heeft, ‘we zijn aan het einde van het begin’. Vanuit een kerkenraad kwam de vraag of er eventueel een beroep gedaan kan worden op de werkgemeenschap als het niet lukt in eigen kring de rouwplechtigheden te regelen'. Binnen één dag hadden zich vijftien predikanten gemeld! Heel bemoedigend. 

Vrije liederen. De landelijke kerk heeft met de EO afspraken gemaakt over toegankelijkheid van liederen uit Nederland Zingt. Bij wijze van service kan men de volgende link gebruiken en de liederen die daar staan gebruiken om in te voegen in online kerkdiensten. Klik hier.  

PaasChallenge. Vanwege de coronacrisis kan de PaasChallenge 2020 niet doorgaan. Er is een online spel ontwikkeld waarmee je met je tiener- of jeugdgroep of schoolklas (10-17 jaar) toch het verhaal van Pasen kunt beleven vanuit huis. Het verhaal speelt in het jaar 30 na Christus. Je speelt het spel als groep, de jeugdleider coördineert het spel en iedere deelnemer speelt vanuit zijn/haar eigen huis. Het spel is voor jeugdleiders gratis te bestellen! Er staan inmiddels al 600 groepen ingeschreven. Klik hier.

Organisatie rouw. Vanuit de hervormde gemeente Lelystad kreeg ik de tip: 'Stuur met de rouwkaart een liturgie mee, dan kunnen mensen wellicht via kerktelefoon de rouwplechtigheid thuis meebeleven'. Een ervaring in Lelystad leverde zo'n 700 'bezoekers'. 

Werkers in de zorg. Een telefoontje van een collega. Advies: Laten we niet vergeten de mensen uit de zorg een oor te geven. Ze maken indringende ontwikkelingen mee. 

Naar Pasen. Een telefoontje van een voorzitter van een kerkenraad. Laten we voorzichtig zijn met Paasvieringen, niet bijeenkomsten beleggen tot dertig personen, maar het allemaal bescheiden en veilig houden. Bij mijn werk ben ik gewend dat er geen persoonlijke ontmoetingen zijn en het lijkt me goed voor de beeldvorming dat de kerk een zelfde ingetogenheid aan de dag legt. Natuurlijk niet alleen voor de beeldvorming, maar vooral ook voor de veiligheid. 

Deze update is van donderdag 2 april 13.30 uur

Views. Het aantal hits van de landelijke website van de kerk steeg enorm. Waar een gemiddeld bericht van de PKN zo'n 10.000 views krijgt, heeft het bericht met de richtlijn over het coronanieuws zo'n 240.000 hits gekregen. In het algemeen zijn er 135 procent meer bezoekers. Facebook kreeg vijftig procent meer mensen. Zo'n 88.000 mensen ontvangen de coronanieuwsbrief. 

NPO1. Dagelijks is er op 16.30 uur een uitzending over acties waarin de kerk participeert. Bert van Leeuwen presenteert het. Er kijken zo'n half miljoen mensen. 

Op Adem. Met NCRV-KRO verzorgt de kerk het programma 'Op Adem'. Deze week wordt het aan het begin van de dag uitgezonden. Dat wordt volgende week 's avonds laat. Daarin komen mensen een kwartier aan het woord op troost te bieden. Het gaat om sprekers als René de Reuver en Ad van Nieuwpoort. Jacobine Geel komt ook aan de beurt. 

#nietalleen. Het diaconale initiatief van de landelijke kerk, begonnen door het binnenlands diaconaat, met de naam #nietalleen heeft in twee weken tijd 580 hulpvragen gekoppeld. Er zijn 1400 contacten gelegd; 40 landelijke organisaties doen inmiddels mee. Het gaat om projecten die niet zozeer op eigen kring zijn gericht maar op het geheel van de samenleving. 

Verpleeghuis. De besmettingen met corona maken zich meester van verpleeghuizen. Ik heb daar nader naar geïnformeerd bij één zo'n instelling. Allereerst stelt men vast dat de bewegingen in het tehuis verder moeten worden beperkt. Men mag geen gebruik meer maken van algemene ruimtes en algemene toiletten. Mensen moeten op een eigen kamer blijven. Dat vergroot helaas het isolement waarin mensen leven in deze tijd. 

Ziekenhuisopname. Er zijn situaties waarbij je weet dat mensen in een terminale fase belanden. Ze zullen niet overleven als ze op een IC terecht komen. Soms zal zo'n verwijzing geen baat bieden. Waar er zicht is op genezing, zal men mensen altijd doorsturen naar een ziekenhuis ongeacht de leeftijd. De arts of specialist beoordeelt de situatie en bespreekt dat met de patiënt en de familie. Vaak is er te voren ook al wel over gesproken. Mocht er geen ziekenhuisopname zijn, dan zal men zich tot het uiterste inspannen om palliatieve en terminale zorg te leveren, zodat er sprake is van een waardig einde. De naaste familie kan de terminale patiënt bezoeken en bijstaan in het stervensuur met maximaal twee personen, die klachtenvrij moeten zijn.


Gebruik liederen. Er komen nogal wat vragen binnen over het gebruik van liederen uit het Liedboek. Mag je zonder meer teksten gebruiken uit het Liedboek als je andere vormen van vermenigvuldiging kiest dan de vertrouwde kerkdienst? Mag al dat geestelijke gedachtegoed maar zo een digitaal vervolg krijgen? Ds. Hans van Solkema uit Heino, preses van de classis Overijssel-Flevoland, stelde er vragen over. Hij voerde er correspondentie over. Wij vatten het samen als: Je mag tijdens de corona-crisis vrij gebruik maken van het Liedboek in je kerkelijke werk en je kunt het ook gebruiken voor uitzendingen als die van Kerkdienstgemist en Kerkomroep. Klik hier.


Goor. De protestantse Hofkerk in Goor brengt geregeld een nieuwsbrief uit. Daarin staat dit keer uitleg bij de maaltijd van de Heer op witte donderdag. Ds. Wim de Jong legt uit dat men in kleine kring brood en wijn zal delen en dat iedereen thuis is uitgenodigd op de eigen plek mee te vieren. 'Ieder kan thuis hiervoor brood en wijn (of druivensap of een ander sap) klaar zetten'. Kerkdiensten en avondgebeden in de stille week (6 tot 11 april) zijn we internet te volgen (kerkdienstgemist). Mensen kunnen digitaal intenties voor de voorbeden insturen.  

Nieuwleusen. De hervormde kerk in Nieuwleusen nodigt gemeenteleden uit met het oog op Pasen een 'teken van leven' in te sturen. 'Gewoon een kort filmpje, of een paar getypte woorden, met een Paaswens aan de rest van de gemeente', schrijft ds. Bart Trouwborst in een toelichting. 'Wij maken daar een film van die op Paasochtend op kerkpleinnieuwleusen.nl te zien zal zijn. Dan groeten we elkaar op de Paasdag met een teken van leven!'

Urk. 'Corona of niet, in deze kerk op Urk komen mensen nog samen: 'Dit is echt een risico'. Het Algemeen Dagblad heeft een pittige kop gemaakt boven een artikel waar gelovige mensen samenkomen in een kerk. Als je goed leest, blijkt dat de christelijk-gereformeerden op Urk met maximaal dertig personen aanwezig zijn, dus binnen de contouren van het overheidsbeleid blijven. Ik word zelf nog geciteerd in de krant. Beetje compact weergegeven allemaal. In het algemeen is mijn advies naar mensen die me bellen: Digitale diensten prima, ben ik voorstander. Dertig bezoekers is het maximum. Maar minder is vaak beter en werkbaar. 

Kampen. Eén predikant belde. Hij had het idee dat hij corona onder de leden had gehad en inmiddels dus een immuunsysteem had opgebouwd. Hij stelde de vraag of hij een test zou kunnen krijgen. Op dit moment konden we geen antwoord geven. Dus als er suggesties zijn, stuur even bericht naar k.vanderkamp@protestantsekerk.nl

Deze update is van donderdag 2 april 0.00 uur

Den Haag. Koning Willem-Alexander heeft woensdag 1 april gebeld met scriba ds. René de Reuver. De koning sprak zijn medeleven uit met de Protestantse Kerk in deze tijden van corona. Willem-Alexander noemde het naderende Paasfeest een bijzondere tijd. Juist in de Stille Week en op het Paasfeest doet het pijn niet bij elkaar te kunnen komen. De koning sprak waarderend over de uitvoering van de zware taak van predikanten, kerkelijk werkers en geestelijke verzorgers die onder zeer moeilijke omstandigheden pastoraat verlenen. Ook is hij onder de indruk van velen die in deze bizarre tijd op creatieve wijze vorm geven aan het kerk-zijn. Tevens sprak hij grote waardering uit over de wijze waarop de kerk gehoor geeft aan de richtlijnen vanuit de overheid.


Zwolle. Bij het Isala-ziekenhuis in Zwolle merken ze de verwoestende kracht van het nieuwe corona-virus. Er is schroom bij de artsen over de beslissing wie aan de beademing mag. Verpleegkundigen zien hoe snel iemand verslechtert en sterft. De geestelijke verzorgers hebben dagelijks één collega uit hun midden die met beschermende kleding de corona-patiënten bezoekt. Ds. Annie Hasker stuurde een indrukwekkend blog over haar ervaringen. Klik hier.  

Kampen. De cijfers van het RIVM laten zien dat het aantal opnames in ziekenhuizen in de hele classis nog steeds stijgt. De regio Zwartewaterland, Kampen, Urk en ook Dinkelland zijn het zwaarst getroffen. Klik hier. 

Wijhe. Steeds meer kerkenraden zetten iets op papier van hoe ze met rouwplechtigheden omgaan als corona heeft toegeslagen. Dergelijke richtlijnen zijn nuttig te lezen, je spiegelt je als het ware in elkaars teksten. Wijhe stuurde de volgende tekst in: klik hier. 

Deze update is van woensdag 1 april 11.00 uur

Kampen. De werkgemeenschap Kampen omvat de burgerlijke gemeenten Zwartewaterland en Kampen; dat zijn qua aantallen de zwaarst getroffen gebieden van de classis. De werkgemeenschap heeft een waardevol mailverkeer ontwikkeld. Ik geef iets van de gedachtewisseling weer bij wijze van spiegel voor vele anderen, ik heb de teksten enigszins aangepast en geanonimiseerd. 

Een van de predikanten stelde daar de vraag: ‘Ik hoorde van een gemeentelid dat besmet is met corona. Hij leeft in een verzorgingstehuis. Er komt niemand op bezoek. Wat kan ik als predikant betekenen?’

Eén van de mensen reageert: ‘Ik vond de site www.pastoraatencorona.nl wel behulpzaam’.

Een andere predikant vertelt: ‘Een man in onze gemeente iemand met het virus in thuis-isolatie. Ik bel hem zo’n beetje om de dag. Van de zoon krijg ik elke dag een update. Ik heb met de familie afgesproken dat men aan de bel trekt als ik persoonlijk naar de betrokkene toe moet gaan’.

Weer een andere predikant zegt: ‘Ik probeer via App met zieke gemeenteleden contacten te leggen. Ik spreek kort met hen via de telefoon, we bidden en ik geef een Bijbeltekst door. Dat wordt in onze kringen zeer op prijs gesteld. En ik overleg met familieleden dat ze aan IC medewerkende informatie doorgeven als er sprake is van zeer zorgelijke omstandigheden: wil je die en die Bijbeltekst aan ons familielid doorgeven? IC-verpleegkundigen willen dit doen als een soort van laatste afscheid, zeker als het gaat om iemand die in de IC ligt zonder familieleden/familielid die op bezoek kunnen komen. Je kunt familieleden hierin ondersteunen en stimuleren dit te doen’.


Lelystad. Omroep Flevoland heeft laten weten in ieder geval tot en met hemelvaartsdag door te gaan met televisie-uitzendingen van kerkdiensten, c.q. kerkelijke ontmoetingen. Vanuit de classis mogen we suggesties aanreiken voor vieringen. Natuurlijk houden we rekening met spreiding over de verschillende denominaties. Zondag 5 april komt de viering vanuit Almere Buiten met ds. Rianne Veenstra als voorganger. Met Pasen zal de viering worden verzorgd door pastoor Victor Maagd uit Emmeloord (rooms-katholiek). Aanvang is in de regel 10.00 uur. 

Franeker. De uitzending zondag 29 maart van Omroep Fryslan trok zo'n 50.000 kijkers. 

Arnhem. Berekeningen in de classis Gelderland Zuid en Oost wijzen uit dat zeventig procent van de gemeenten inmiddels online-diensten hebben, twintig procent heeft geen bijzondere voorzieningen getroffen. 

Dokkum. Ds. Kees Smit, gereformeerd vrijgemaakt predikant in Dokkum, en dovenpastor voor Gelderland en Flevoland, brengt de bijzondere situatie van doven onder de aandacht. Er is een eigen website www.doofenkerk.nl waar voor elke zondag kerkdiensten vermeld staan van een uitzending met een doventolk. Op de website is ook een aparte corona-pagina opgenomen. 

Urk. Op Urk voert men actie voor organisten en dirigenten, meldt de Stentor. Veel organisten en dirigenten zitten zonder werk na de uitbraak van corona. De christelijk-gereformeerde kerk heeft het voortouw genomen om enkele van de muzikanten in de gemeente te helpen.

Goor. De Hofkerk in Goor wijst op de noodzaak de begrote collecte-inkomsten te halen. ‘Zoals u weet wordt het zogenaamde levend geld naast de actie Kerkbalans voor een deel ingezameld via collecten tijdens de dienst en acties. De collecten tijdens de dienst brengen jaarlijks voor de kerk € 6.500 op, een niet te verwaarlozen bijdrage, die we liever niet zouden missen. Voor de diaconie gaat het om een vergelijkbaar bedrag’. Men legt verder uit: ‘Stel dat u per inzameling een euro schenkt, dan betekent dat van begin maart tot eind mei toch gauw 14 euro voor de kerk en 14 euro voor de diaconie! Wat zou het mooi zijn als u die bijdrage toch aan ons overmaakt via bankrekening …(en dan volgt het bankrekeningnummer)….’

Genemuiden. De gereformeerde kerk van Genemuiden heeft inmiddels ervaring opgedaan met eerste online catecheselessen. 

Hasselt. De protestantse gemeenschap van Hasselt werkt met twee of drie keer per week een digitale kerkbrief om iedereen op de hoogte te houden van wat er zich afspeelt in de gemeenschap. 


Deze update is van woensdag 1 april 0.00 uur

Den Haag. Het RIVM heeft de cijfermethodiek veranderd om het aantal corona-geïnfecteerden vast te stellen. Men gaat nu uit van ziekenhuisopnames. Blijkbaar gaf de oude systematiek met alleen een getal van geïnfecteerden te veel fouten. Vanuit de nieuwe systematiek zie je de meeste ziekenhuisopnames respectievelijk in Zwartewaterland, Kampen en Urk. De minste ziekenhuisopnames zijn er in Staphorst. Klik hier.

Hasselt. Het aantal dodelijke slachtoffers groeit. Omroep Flevoland meldde 31 maart zes slachtoffers in Flevoland, respectievelijk in Creil, Lelystad, Dronten en drie op Urk. Een zwaar getroffen plaats als Hasselt meldt informeel 11 dodelijke slachtoffers, van wie zeven uit de protestantse kerk. 

Amsterdam. De theologische opleidingen hebben een bijdrage geleverd aan de bezinning op pastoraat en corona. Ethici en praktisch theologen van de Theologische Universiteit Kampen, de Protestantse Theologische Universiteit en de Tilburg School of Catholic Theology stelden een handreiking op, die kan worden geraadpleegd op internet www.pastoraatencorona.nl. Enkele mensen die de website raadpleegden noemden het nogal theoretisch. Een zelfde oordeel van pastores die in de volle wind van de kerkelijke praktijk staan trof de academische liturgisten die een pleidooi hielden om avondmaalsbekers en avondmaalsschalen in de kast te houden zolang de coronacrisis duurde. De pastores pleitten juist voor creatieve wegen om mensen met deelname aan het heilig avondmaal te bemoedigen. 

Lelystad. Omroep Flevoland gaf de kijk- en waarderingscijfers van de televisieregistraties op de afgelopen zondagen. De dienst vanaf Urk trok de meeste kijkers (circa 12.600). Maar ook de diensten vanuit Lelystad en Biddinghuizen scoorden naar het oordeel van omroepmedewerkers naar wens (beide circa 5.600). Qua proportionaliteit kerkelijk gesproken geldt dat Flevoland één van de acht ringen is in de classis en dat er elf classes zijn. Reken je dat door dan kom je op een dekking van 492.800 en dat is naar tevredenheid. 

Hilversum. Uit het kijkonderzoek van SKO blijkt dat het aantal kijkers dat de kerkdienst vanuit de dienstenorganisatie op zondagochtend vanaf 8.20 uur afneemt. De eerste zondag van de coronacrisis waren er 206.000 kijkers; op 22 maart waren er 155.000 kijkers en afgelopen zondag daalde het kijkerspubliek naar 111.000 kijkers. De iets later uitgezonden eucharistieviering ligt vrij stabiel op zo'n 143.000 kijkers op 29 maart. De beam kerkdienst (ook later geprogrammeerd) had 153.000 kijkers en Nederland Zingt telde 186.000 kijkers. Wellicht mag je in de cijfers verdisconteren dat steeds meer lokale kerken hun digitale mogelijkheden gebruiken om eigen vieringen uit te brengen. 

Deze update is van dinsdag 31 maart 15.00 uur

Utrecht. Er is een ware run ontstaan op de verklaringen dat iemand predikant is. Zo'n tekst maakt duidelijk dat je als predikant of kerkelijk werker een 'vitaal beroep' uitoefent. Omdat het storm loopt om zo'n verklaring te bemachtigen, heeft de dienstenorganisatie besloten de verklaring automatisch naar iedereen, dat wil zeggen als je bekend staat als predikant of kerkelijk werker, thuis te sturen. Automatisch dus, zonder dat men deze hoeft aan te vragen. Wellicht dat de dienstenorganisatie daarmee veel predikanten/kerkelijk werkers blij maakt. Verder zal men met ingang van einde deze week, alle kerkenraden, via de mail, een standaardverklaring sturen zodat ze zélf een verklaring kunnen verstrekken aan bijvoorbeeld een pastoraal werker die dergelijke taken heeft. Die taak ligt dan bij de kerkenraden, maar het format hoeft alleen maar gepersonaliseerd te worden. De dienstverlening heeft alleen betrekking op pastores van de Protestantse Kerk in Nederland. Voor een ander kerkverband kan men dergelijke verklaringen niet afgeven. 


Zwolle. De Stentor belde. Of ik inzage kon geven in kerken die gewoon kerkdiensten blijven houden.
'Die zijn er niet bij ons', heb ik gezegd, 'wel dat men met enkele personen digitaal de lofzang laat klinken, maar niet dat men grotere diensten belegt'.
Journalist: 'Maar we willen juist een verhaal maken van kerken die gewoon doorgaan met gewone diensten. Daar kent u er toch ook wel een paar van?'
Ik: 'Nee, die zijn er niet, volgens mij'.
Stentor: 'Die moeten er zijn, en daarmee creëert de kerk zich een uitzonderingspositie. Iedereen houdt zich aan de regels van de overheid, maar de kerk claimt een uitzonderingspositie op basis van de vrijheid van godsdienst en gaat gewoon zijn of haar gang'.
Ik: 'Volgens mij is dat niet zo. Kerkenraden zijn zich heel goed bewust dat zelfs de norm van niet meer dan 30 mensen geen doel is om 30 mensen bij elkaar te brengen, maar een afbakening en uitnodiging om met zo min mogelijk mensen een alternatief digitaal uit te brengen'.
Journalist: 'Ja, want alleen kerken mogen die regel van 30 mensen hanteren, anderen mogen dat niet'. 
Ik: 'Dat is niet zo. Grapperhaus heeft gezegd dat 30 bijvoorbeeld het maximum is bij rouwsamenkomsten. Het geldt ook voor seculiere rouwsamenkomsten'. 
Journalist: 'Dank u wel voor dit gesprek. Ik ga nog eens verder bellen'. 

Apeldoorn. Ook in het Reformatorisch Dagblad een verhaal van een kerk in Frankrijk die als schuldige wordt aangewezen voor verspreiding van het coronavirus. Ds. Samuel Peterschmitt uit Mulhouse vertelt dat er verwijten en bedriegingen binnenkomen bij zijn evangelisch-charismatische gemeente. Hij stelt daarentegen dat direct bij de eerste meldingen van corona alle kerkelijke activiteiten zijn geannuleerd en diensten vanaf 3 maart online worden uitgezonden. Tegelijk waren er andere evenementen die in de publieke opinie vrijuit gaan, zo was er tot 1 maart een internationale landbouwbeurs en was er op 28 februari nog een voetbalwedstrijd met buitenlandse supporters. 

Nieuwleusen. Bezig met een meditatie voor Palmpasen over Exodus 11: 1-3 en Matteüs 21: 1-17? Maak gebruik van de overwegingen die ds. Bart Trouwborst uit Nieuwleusen erbij maakt. 'Laten wij Hem de komende week, crisis of niet, eren in onze diensten'. Klik hier.

Deze update is van maandag 30 maart 22.00 uur

Markelo. De kerkelijke viering op de regionale televisie in Overijssel komt zondag 5 april vanuit St. Mary's of Weldam, de Anglicaanse kerk tussen Diepenheim en Goor. Voorgangers zijn Simone Yallop, revd. canon Brian Rodford en ds. Job Stein uit Haaksbergen. Het begint om 10.00 uur. Men kan de dienst niet bezoeken, maar wel volgen op televisie via RTV-Oost. 

Zwolle. Palmpasen komt dichterbij. Het zal voor jonge kerkgangers teleurstellend zijn dat er nu geen palmpasenoptocht in de kerk is. De lutherse gemeente Zwolle laat het er niet bij zitten en heeft een thuispakket gemaakt. Klik hier. 


Dalfsen. Ook ds. Hans Schipper uit Dalfsen wijst er op dat de kinderen niet vergeten moeten worden in deze tijd van kerkgangloze zondagen. Hij is begonnen op zaterdagmiddag een YouTube-filmpje op te nemen, waar hij samen met zijn handpop Lotje (bekend bij de kinderen van Dalfsen en Oudleusen) een bijbelverhaal aan vertelt. Klik hier. 

Amersfoort. Veel kerken krijgen met financiële problemen te maken door de coronacrisis. Dat meldt de Vereniging Beheerders Monumentale Kerkgebouwen (VBMK) in een nieuwsbrief. De vereniging heeft een enquête uitstaan onder leden. De eerste resultaten zijn zorgelijk. Tot de zomer worden er verliezen geleden tussen de 25.000 en 200.000 euro. Voor kleinere kerken kan dat verlies 2.500 euro per maand zijn; en dat is veel voor een kleine organisatie. Voor een enkele grote stadskerk loopt het tegen de miljoen euro. Alleen al de negen grote kerken die deelnamen aan de peiling van het Grote Kerken Overleg lopen tot 1 juli samen zo’n 1,8 miljoen euro aan inkomsten mis. Het gaat om het wegvallen van bezoekers, evenementen, optredens, horeca. Ook grote eigenaren zoals de Stichtingen Oude Groninger Kerken en de Stichting Alde Fryske Tsjerken met respectievelijk 93 en 52 kerkgebouwen in bezit, kijken met angst en beven naar wat er gebeurt, zegt het VMBK. 

IJsselmuiden. Ds. Bert van Veluw uit IJsselmuiden-Grafhorst (De Hoeksteen) geeft op CIP (christelijke website) een duiding van het coronavirus. Hij stelt de vraag of het een straf van God betreft en is daarin zeer terughoudend. 'Het feit dat God nu niet openbaart waarom deze ziekte ons overkomt, past niet bij de rechtvaardig Rechte ren liefdevolle Vader die God is. Zelfs een aardse vader zou zijn kind niet opvoedkundig tuchtigen zonder er bij te vertellen waarom hij die straf krijgt. Hoeveel te meer onze hemelse Vader'. Bert van Veluw ziet ook positieve ontwikkelingen. 'We zien dat zo'n crisis - omdat we nu een gezamenlijke vijand hebben - het beste in mensen naar boven haalt: hoeveel solidariteit, of bijbels gezegd: hoeveel naastenliefde wekt deze crisis niet op?'

Londen. De kerk van Engeland laat de pastores voor rouwplechtigheden alleen nog naar de begraafplaats of het crematorium gaan. Voor meer maatregelen: klik hier. 


Deze update is van maandag 30 maart 10.00 uur

Zwartewaterland. Het aantal geïnfecteerden is in de achterliggende dagen weer gestegen in nagenoeg alle gemeenten in de classis Overijssel-Flevoland. Van een kentering qua cijfers is nog geen sprake. Het zwaarst getroffen zijn Zwartewaterland, Dinkelland, Kampen, Borne en Urk. 

Kampen. Een vraag vanuit een gemeente of je met inachtneming van de voorschriften kunt dopen in deze tijd. We adviseren inmiddels zoveel mogelijk de doop uit te stellen. 

Deventer/Lelystad. De kerkdiensten van de regionale omroepen zijn terug te vinden op internet. De Overijsselse dienst kwam uit de Broederenkerk in Deventer (voorgangers waren vicaris Ronald Cornelissen, rkk, en ds. Catharinus van den Berg, gkv). De Flevolandse dienst kwam uit de Pijler in Lelystad, een evangelische gemeente. Op deze site zijn enkele evaluatieve vragen opgenomen waar je aan kunt denken als je met beelden van een dienst gaat werken (klik hier). 


Deze update is van zaterdag 28 maart 9.00 uur

Hasselt. Onder de titel 'Twee kerkgebouwen centraal in uitbraak' brengt het dagblad Trouw een reportage uit Hasselt, een 'hardnekkige coronahaard', zoals Trouw het noemt. 'Vaststaat dat de twee kerkgebouwen een centrale rol hebben gespeeld in de besmetting', zegt burgemeester Eddy Bilder in het artikel. Het is niet duidelijk waar de besmetting vandaan komt, constateert ds. Henk van Veldhuizen in het artikel. Hij was zelf ook besmet geraakt en hoopt zondag weer digitaal aan het werk te zijn.

Amsterdam. Onder de titel 'Na Brabant kleurt biblebelt ook rood op kaart van RIVM'. Het artikel suggereert dat er een link ligt tussen kerk en besmetting. De laatste zinnen van het artikel luiden: 'Net als in Zwarteland (de redacteur zal wel bedoelen 'Zwartewaterland') lijkt daar op Goeree-Overflakkee een aanwijsbare reden voor. Een kerkdienst in een protestants verzorgingstehuis zorgde vermoedelijk voor een groot aantal patiënten'. 

Ommen / Olst-Wijhe / Dronten / Steenwijkerland. Er zijn vier gemeenten in Overijssel-Flevoland waar het aantal geïnfecteerden de afgelopen 24 uur is teruggelopen, en in Losser is het aantal geïnfecteerden stabiel en het laagst in de regio. Een daling is er in de achterliggende 24 uur te zien in Ommen, Olst-Wijhe, Dronten en Steenwijkerland. Dat blijkt uit een vergelijking van de cijfers van het RIVM over 24 maart en 25 maart. De andere gemeenten kennen nog steeds een stijging, al kan je zien dat de cijfers minder sterk omhoog gaan dan de dagen daarvoor. De meeste geïnfecteerden zijn er in Zwartewaterland, Dinkelland en Kampen; dat is onverkort zo gebleven.

Flevoland. Als we het gemiddelde berekenen in de classis Overijssel-Flevoland met 31 burgerlijke gemeenten komen we op een getal van 39,3 geïnfecteerden per 100.000 inwoners. Letten we alleen op Flevoland dan komen we op 29,3 geïnfecteerden. Als we letten op zes gemeenten waarin een orthodoxe inslag sterk aanwezig is met een sterk ontwikkeld sociaal netwerk, dan komen we op 60,8 geïnfecteerden. Klik hier. 

Amsterdam. De theoloog des vaderlands Samuel Lee reageert in Trouw op de vraag 'Heeft God naar uw idee iets te maken met het virus'. Hij reageert: 'Nee, niet in de zin van straf. God zit er niet om mensen te straffen. Wij straffen onszelf. God heeft bepaalde regels. Hou van God, en heb je naaste lief zoals je jezelf liefhebt. Als we dit hele simpele fundament niet toepassen - in de economie, religieus, politiek, menselijk - dan hebben we God niet betrokken bij ons leven. Ik heb niet zo'n beeld dat Hij in de lucht hangt en met een scepter zwaait om ons leven te dirigeren. Hij laat het aan onszelf over. Wij zijn zelf verantwoordelijk voor de keuzes die we maken als mensen. De mens is het enige wezen dat de aarde verpest. Rentmeesterschap, goed zorgen voor de aarde, en medemenselijkheid, dat is de basis. Dit is een aanwijzing dat we terug moeten naar die basiselementen. Goedheid zit ook in ons bewustzijn. Bij gelovigen net zo goed als bij ongelovigen, goedheid kent geen geloof'. 

Deze update is van vrijdag 27 maart 15.00 uur

Heerenveen. De oplages van het blad Elisabethbode zijn fors hoger dan gebruikelijk. Onderliggend idee is nogal wat kerken zoeken naar een schriftelijk contact met oudere gemeenteleden. Ze kunnen dan een Elisabethbode nemen met mogelijk een eigen inlegvel om daarmee het contact vorm en inhoud te geven. Klik hier.

Utrecht. De landelijke kerk biedt een verklaring aan - we schreven daar eerder over - dat men als predikant of kerkelijk werker bij de vitale beroepen hoort. Er is veel vraag naar de verklaring. Dat is aanleiding om aan de aanvragen een advies te koppelen om de verklaring terughoudend te gebruiken. Men schrijft: 'We adviseren u deze verklaring alleen aan te vragen als het urgent is, zoals:
- in het geval van kinderopvang als u en uw partner beide in een cruciaal beroep werken en de kinderopvang een verklaring vraagt;
- in het geval van een zwaarwegend motief om een gemeentelid in het ziekenhuis of een verpleeghuis te bezoeken en men u vraagt een verklaring te overleggen. Voordat u zelf overweegt op bezoek te gaan, is het raadzaam af te stemmen met de evt. geestelijke verzorging van de betreffende instelling, om zo het aantal verschillende contactmomenten met kwetsbare mensen te beperken'.

Hasselt. Hasselt is de plaats met veel corona. In een telefonisch overleg met de voorzitster van de kerkenraad kwam de vraag aan de orde: Wat zou je andere gemeenten adviseren? Het antwoord: Zorg nu versneld dat je mailadressen-bestand op orde is, zodat je een snelle verbinding hebt met je leden, zodat je fictie en non-fictie die in het publieke domein soms wat door elkaar lopen kunt bijsturen en mensen direct pastoraal kunt bereiken. 

Apeldoorn. In de Stentor/AD lees ik dat de Koningshof in Apeldoorn (gereformeerd vrijgemaakt) veel kerkelijk werk heeft neergelegd, maar dat de openbare gebedsgroep in de kerk doorgaat. Een kleinschalig gebeuren. Men bidt ook voor Hasselt, ‘waar momenteel elke dag een coronadode valt’. Ik merkte in contacten dat een evangelisch-confessionele gemeente in onze classis dezelfde keus maakt om nagenoeg alles te stoppen qua kerkelijke infrastructuur behalve de gebedsgroep. Wat ik er van vond, vroeg de voorganger in onze classis? ‘Kan je niet digitaal met videobeeld bidden?’ vroeg ik, mijn keus motiverend. ‘Je kan dan toch ook de saamhorigheid voelen en zien? En je vermijdt contacten toch niet alleen om jezelf niet te besmetten, maar ook om geen bron van besmetting voor anderen te worden? En bidden is toch ook voor jezelf hernieuwd correct gedrag in acht leren nemen?’ Ds. Lieuwe de Jong uit Apeldoorn, zo lees ik, maakte een andere afweging. Wat is een ochtendgebed zonder dat er handen worden gevouwen?   

Kampen. Gelezen bij een instructie van een verzorgingstehuis: * Binnengekomen post moet 24 uur in quarantaine; * kleding moet op zestig graden gewassen; * niet met werkkleding onder de mensen komen / boodschappen doen. 

Deze update is van vrijdag 27 maart 0.00 uur

Kampen. De cijfers van het RIVM per gemeente laten opnieuw stijgende besmettingen zien in de achterliggende 24 uur. De gemeente Zwartewaterland staat met 146,6 besmettingen op 100.000 inwoners nog steeds triest bovenaan. Dinkelland en Kampen komen daarna als tweede en derde. Klik hier. 

Utrecht. De landelijke kerk stelt voor om rond Pasen het heilig avondmaal te vieren met een klein gezelschap (bijvoorbeeld drie mensen) in het kerkgebouw. De gemeenteleden kunnen thuis online meevieren. Klik hier.

Haarlem. De rooms-katholieke kerk heeft vergelijkbare maatregelen genomen aan de protestantse kerk. Daarnaast stelt men: ‘De kerken zijn waar mogelijk open voor gelovigen die komen voor gebed of om een kaars aan te steken en/of een gave voor de voedselbank te brengen’. Natuurlijk moet men wel de maatregelen van de overheid in acht nemen omtrent aantal, afstand, hygiëne en gezondheid. Klik hier.

Alkmaar. Dat omroepen als RTV-Oost en Omroep Flevoland aandacht geven op zondagochtend aan kerkdiensten is een groot goed. Omroep Fryslan verzorgt wekelijks eveneens een dienst. Naar nu bekend is geworden is de regionale omroep RTV Noord-Holland voornemens ook ruimte voor een kerkdienst op televisie te programmeren. Het is de bedoeling om met Pasen zo’n dienst uit te zenden.

Rijssen. In Rijssen zijn folders verspreid met onder meer de tekst: ‘Geen wetenschapper, geen arts, geen medicijn kan dit ‘zonde-virus genezen! Dit gevaarlijke virus kan alleen op deze manier worden verholpen: met Jezus Christus! Want in geen ander is er redding, want er is niemand anders door wie wij voor eeuwig gered kunnen worden’. Ds. Sander Ris heeft zich voor RTV-Oost kritisch uitgelaten over de strekking van de folder.

Hasselt. Zowel de Ichthuskerk als de Baak zijn als kerkgebouw in Hasselt beschikbaar gesteld voor het opbaren van corona-slachtoffers. De kerken hebben geen vergunning nodig voor het opbaren van overleden personen, meldt de Stentor, gelet op de bijzondere omstandigheden.

Utrecht. De landelijke kerk heeft laten weten dat de generale synode van 23 en 24 april wordt uitgesteld en mogelijk plaatsvindt op 18 en 19 juni. Op de agenda staat onder meer het kerkgevoelige punt van de hulpdiensten, waartegen een ongekend aantal consideraties is binnengekomen in Overijssel-Flevoland.


Kampen. De stichting Sofak, waarvan ik (Klaas van der Kamp) in het comité van aanbeveling zit, is een noodfonds gestart voor de tientallen migrantenkerken die door het coronavirus in de problemen komen. De nood vloeit voort uit het verminderde kerkbezoek en door de stagnerende inkomsten van veel van de leden, waardoor er geen geld voor de kerk overblijft. Klik hier. 


Deze update is van donderdag 26 maart 0.00 uur

Zwartewaterland. Het aantal besmettingen met het corona-virus is in 2 dagen in Overijssel-Flevoland fors toegenomen. Er is geen enkele plaats waar geen meldingen zijn. Zwartewaterland heeft het hoogste aantal meldingen, twee dagen geleden lag het getal nog op 84,4 personen per 100.000 inwoners; dat is inmiddels verder gestegen tot 133,3 personen. De infectie is mede verspreid, zegt RTV-Oost, door prominente mensen in de gemeenschap die zich niet bewust waren drager te zijn van het virus. Een indringende oproep aan alle pastores en andere ambtsdragers om zeer terughoudend te zijn in persoonlijk contact! De Stentor meldt dat ook een predikant besmet is geraakt. Voor de cijfers van alle gemeenten in Overijssel-Flevoland: klik hier.

Utrecht. De kerkleiding en de overheid hebben vrijdag weer overleg. Thema's waarover men spreekt: de wens om kerkdiensten online te houden, de lijst met cruciale beroepen (de predikant / kerkelijk werker wordt in ieder geval als zodanig beschouwd, en is het dan niet handig ze explicieter zichtbaar op de lijst te vermelden?).

Deventer. Vandaag met rooms-katholieke collega vicaris Ronald Cornelissen gesproken. De dienst op RTV-Oost van zondag 29 maart op de regionale zender begint om 10.00 uur. Ronald Cornelissen en ds. Catharinus van den Berg (gereformeerd vrijgemaakt) gaan samen in gesprek vanuit de Broederenkerk in Deventer. 

Diepenveen. Vandaag met voorzitter visitatie ds. Henk Spit gesproken. Het meeste visitatiewerk ligt wat stil. Er lopen op afgeschaald niveau enkele digitale contacten. Bekend is ook dat enkele werkgemeenschappen digitaal overleg uitproberen. De indruk is dat een kleinere groep (zeg tot acht collegae) makkelijker werkt dan een grote groep (zeg zo'n twintig collegae). En dat skype storingsgevoeliger is dan zoom en google meet. 

Diepenveen/Kampen. Zowel de visitatoren provinciaal als de classispredikanten hebben donderdag een interclassicaal digitaal overleg. Natuurlijk is de coronacrisis één van de gesprekspunten. Je krijgt de indruk dat de focus van de organisatie zich verder aan het bijstellen is: in de eerste fase was er oriëntatie op continuïteit van vieringen; in de tweede fase was er uitwisseling over diaconale initiatieven. De derde fase - waarin we nog verkeren - wordt ingekleurd door veel vragen over de vormgeving van pastoraat en rouw. En in de aankomende vierde fase komt het reguliere afstemmingswerk verder in beeld. 



Deze update is van woensdag 25 maart 0.00 uur

Utrecht.  Bij 'Op1' kwam het naar voren in de dialoog tussen René de Reuver en Arie Slob: de vraag hoeveel mensen er bij een religieuze bijeenkomst mogen zijn in het algemeen. Arie Slob maakte duidelijk en de NOS heeft dat ook op de site dat er 30 mensen bij een religieuze bijeenkomst mogen zijn. Dat geldt allereerst rouw- en trouwdiensten. Maar Slob en de NOS maakten geen uitzondering voor onlinediensten. Er is dus ook daar ruimte om met meer dan 3 mensen bij elkaar te komen, zegt ook Utrecht nu. En dat maakt het mogelijk om de lijn die sommige kerken eerder uitzetten voort te zetten, dat de kerk geopend is voor gebed en een kaars branden. Natuurlijk wel zo, dat er anderhalve meter ruimte moet zijn tussen aanwezigen. 

Mecklenburg. Wie geïnteresseerd is in de Duitse maatregelen in de kerk, kan de volgende website bezoeken: http://www.kirche-mv.de/Corona.corona.0.html

Barneveld. Verschillende classispredikanten werken niet met een website, maar sturen nieuwsbrieven aan de achterban om de mensen bij te praten. Klik hier voor de nieuwsbrief die onder meer in de classis Veluwe verspreid is op 24 maart.


Deze update is van dinsdag 24 maart 17.00 uur 

Hellendoorn. Hoe te gaan in tijden van nood. De kerkorde heeft er een artikel over. Artikel XIX. Jan Dirk Wassenaar uit Hellendoorn legt het uit. Klik hier.

Utrecht. Vanuit de dienstenorganisatie is opnieuw de bevestiging gekomen dat de predikant en de kerkelijk werker tot de vitale beroepen behoren. Mensen die een expliciete vermelding nodig hebben, kunnen een document 'verklaring predikantschap' opvragen bij Els Megchelsen van de dienstenorganisatie (e.megchelsen@protestantsekerk.nl). Zij kunnen dan het document voorzien van hun persoonsgegevens ontvangen. Men moet het zelf rechtstreeks aanvragen. 

Utrecht. De dienstenorganisatie heeft gesproken met de overheid over de uitvaarten. Maximaal 30 mensen blijft het motto met inachtneming van 1,5 meter afstand. 

Utrecht. Er wordt aanvankelijk uitgegaan van 3 mensen bij een online kerkdienst, maar later (zie update 25 maart 0.00 uur) wordt duidelijk dat ook de grens van dertig personen geldt bij een online-dienst. 

Utrecht. De actie #nietalleen is een groot succes. Dat bericht Hester Oosterbroek van KerkinActie. Zij roept plaatselijke gemeenten zich aan te melden bij #nietalleen. Wanneer er iemand in de omgeving hulp nodig heeft, kan men dat kenbaar maken via de genoemde site www.nietalleen.nl of door te bellen 0800-1322. Op die manier kan de één de ander tot voet of arm zijn. 

Kampen. Zitten we er ver naast als we inschatten dat onze kerkenraden ongeveer 40 procent van hun vertrouwde kerkgangers met alternatieve technieken weet te bereiken? Cijfers die zeker zijn komen van het kijkonderzoek. Daaruit blijkt dat op 15 maart 206.000 mensen naar NPO2 hebben gekeken en op 22 maart 155.000 mensen. De bisschoppen zagen op dezelfde zondagen respectievelijk 149.000 en 142.000 mensen naar een eucharistie kijken. Vermoedelijk ligt het aantal mensen naar een kerkdienst via een regionale omroep op ongeveer 72.000. De belangstelling voor coronanieuws op deze site laat zien dat mensen al een beetje wennen aan de uitzonderlijke situatie. Voor een uitwerking die bij de 40 procent uitkomt en de ontwikkeling van de interesse voor berichten op deze website: Klik hier.


Deze update is van dinsdag 24 maart 12.00 uur

Zwartewaterland/Dinkelland/Urk. In Overijssel is Zwartewaterland zwaar getroffen. In Twente Dinkelland. In Flevoland Urk. Bijna alle gemeenten hebben inmiddels met besmettingen van het corona-virus te maken. Voor een overzicht van de burgerlijke gemeenten in de classis Overijssel-Flevoland: klik hier. 

Hasselt. Gebeld met ds. Henk Westerhout van de hervormde gemeente Hasselt, één van de kerkelijke gemeenten binnen de burgerlijke gemeente Zwartewaterland. Hij heeft met personen te maken die zijn overleden en mensen die besmet zijn. Aan iemand die een zieke verpleegt heeft hij psalm 116 genoemd als mogelijke psalm om met de patiënt te lezen, omdat de predikant weet dat het een lievelingspsalm is van de patiënt. En hij heeft via skype contact. Rouwplechtigheden zijn geen probleem in de Grote Kerk van Hasselt; de kerk is zo ruim dat je gemakkelijk met dertig mensen twee meter afstand kunt houden. Via de website biedt men een enkel plaatje bij de overdenking van zondag, om mensen iets meer focus te geven. 

Hardenberg. Gebeld met ds. Pieter Noordmans van de protestantse gemeente Hardenberg, één van de kerkelijke gemeenten binnen Hardenberg, waar het aantal besmettingen met 6,6 personen op de 100.000 inwoners gerekend, relatief nog laag is. Toch kunnen de protestanten in Hardenberg enkele besmettingen noemen. Men is uiterst voorzichtig om besmetting te voorkomen. Pieter Noordmans heeft zelf de stoute schoenen aangetrokken en een vlog gemaakt bij een avondlied. De diensten in Hardenberg worden via kerkomroep en een eigen YouTube-versie verspreid. Alleen al de YouTube-versie van vorige week is nu al 1200 keer bekeken en die van afgelopen week al 800 keer. De vlog is ook al 200 keer bekeken. In die zin bewegen gemeenteleden mee met de veranderingen. Er moet nu nog gekeken worden of de Elisabethbode met een schrijven voor Pasen persoonlijk kan worden rondgebracht. Mogelijk dat in zo'n schrijven de veranderingen qua communicatievorm nog een keer kunnen worden meegenomen. De website is in toenemende mate belangrijk, daar is onder meer een rouwprotocol opgenomen van de algemene kerkenraad. 

Utrecht. Vanuit de dienstenorganisatie is een verdere parafrase gegeven van de maatregelen van Grapperhaus en de consequenties voor de kerk. Er zijn - generieke maatregel -géén bijeenkomsten en evenementen. Een kerkdienst is een bijeenkomst. Die is er dus niet, zo stelt men. Een uitzondering is trouw- en rouwdienst (en bar Mitswah voor de Joodse gemeenschap). En bij een bijeenkomst van die aard is 30 het maximum. Er kunnen dus géén reguliere kerkdiensten van 30 mensen gehouden worden. Waar het gaat om de internetviering verwacht men nog met verdere mededelingen te komen. Vooralsnog is het inzicht dat je met drie personen maximaal bent. 



Deze update is van dinsdag 24 maart 0.00 uur

Vriezenveen/Utrecht. Vanuit Utrecht wordt uitgelegd dat het verstandig is beleid te maken op collectes. Je voorkomt daarmee dat enkele maanden inkomsten wegvallen. In Vriezenveen (hervormde kerk) legt men op de website uit dat je een gift kunt overmaken naar diaconie en kerkrentmeesters. Het verjaardagsfonds wordt niet opgehaald in Vriezenveen, maar men legt uit hoe je een gift bijvoorbeeld via een bankstorting kunt overmaken. 

Goor. De protestantse kerk in Goor laat weten in de stille week de gebruikelijke vespers en avonddiensten via internet zonder aanwezigen door te zetten. Alle diensten beginnen om 19.30 uur. Als kruisweg is gekozen voor staties van de Mwangaze Art School in Kisumu, Kenia (www.mwangazart.weebly.com). 

Balkbrug. In het kerkblad van Oud-Avereest/Balkbrug wordt uitgelegd dat de predikant in principe niet bij mensen naar binnen gaat. Hij laat zich wel in het dorp zien. Een 'praatje' op afstand is altijd goed, zegt men in het kerkblad. Qua pastoraat adviseert men: 'Maak telefonisch contact, stuur een kaartje. Wandelen met iemand kan ook'. 

Deze update is van maandag 23 maart 20.30 uur

Utrecht. Na de persconferentie met diverse ministers onder wie Rutte en Grapperhaus geldt, dat alle bijeenkomsten tot 1 juni 2020 zijn verboden. Dat geldt ook voor kerkdiensten. Het is wel mogelijk om online kerkdiensten te verzorgen, meldt de landelijke website van de PKN. Kom daarbij alleen samen met de mensen die noodzakelijkerwijs aanwezig moeten zijn. Houd anderhalve meter afstand. Utrecht kondigde aan woensdag verder te overleggen met de overheid. Het gaat dan onder meer om die drie personen die bij een samenkomst mogen zijn en hoe zich dat verhoudt tot online-diensten. Ook wil men nog verder spreken over trouw- en rouwdiensten. 'Kerkdiensten afgeschaald tot kleinst mogelijke eenheid', kopte het Reformatorisch Dagblad. 


Utrecht. De datum van 1 juni die Grapperhaus noemde lijkt nog ver weg. Zo lang ligt het publieke leven stil. Het impliceert dat de diensten op Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaart en reguliere zondagen niet op de gewone manier kunnen worden ingevuld. 


Utrecht/Kampen. Er zijn veel vragen binnengekomen over de kwalificatie van 'een vitaal beroep'. Het betekent bijvoorbeeld voor een predikante met kinderen en een man die werkt in de zorg, dat ze recht heeft op kinderopvang. Dat geeft ruimte, zeker nu we weten dat de situatie tot 1 juni niet verandert. 

Biddinghuizen/Dronten. In Dronten is de kerk begonnen met Voortuinen voor de voedselbank. Er zijn steeds vijf voortuinen in Dronten en één in Biddinghuizen open om iets achter te laten voor de voedselbank. Er staan kratjes die mooi vol lopen. 

Deventer. RTV-Oost zendt zondag 29 maart weer een kerkdienst uit op zondagmorgen. De dienst komt uit de rooms-katholieke Broederenkerk in Deventer. Voorgangers zijn priester Ronald Cornelissen en gereformeerd vrijgemaakt predikant ds. Catharinus van den Berg, die ook bij klooster Nieuw Sion betrokken is. Er doen enkele jongeren mee. Op dit moment weet ik nog niet of het om 9.30 uur begint of 10.00 uur. 

Gramsbergen. De meditatie van de dienst op RTV-Oost in Gramsbergen op zondag 22 maart kan worden nagelezen. Klik hier. Of worden bekeken. Klik hier. 

Wilsum. In Wilsum is het initiatief 'Hulp in Wilsum' ontstaan. De beide kerken (hervormd en gereformeerd) werken samen met Dorpsbelangen. Mensen helpen elkaar. In één straat zijn er tulpen rondgebracht bij de oudere alleenstaanden. Men is 'kerk voor het dorp'. 

Dronten. De jeugdwerker in Dronten heeft zondagochtend Twitch Twix georganiseerd. Een online spel. Het was uitproberen, zo zegt men, maar het ging echt goed. Als je googelt op 'Twitch Twix' kom je meer tegen. 

Kampen. Omdat er nogal wat vragen over rouw binnenkomen, heb ik een begrafenisondernemer gebeld met de vraag: 'Hoe doen jullie dat in de Hanzestad?' Het antwoord: Als er sprake is van corona proberen we het gesprek telefonisch of digitaal te voeren. De RIVM zegt niet meer dan 30 mensen bij de plechtigheid. Dat is eigenlijk nog heel veel. Ik weet dat in IJsselmuiden een kerk stoelen heeft weggehaald, zodat je per definitie anderhalf, twee meter bij elkaar vandaan zit. Nog liever hebben we dat er enkele mensen zijn. Als begrafenisondernemer gaan we niet met hele families praten, maar met één of twee mensen. Ons zorgteam gaat beschermd met handschoenen, mondkapjes en wat ik noem een overall naar de overledene en werkt zonder de familie erbij. Op de begraafplaats ook nemen we strikt anderhalf, twee meter in acht. 

Deze update is van maandag 23 maart 18.00 uur

Kampen. Er kwam een vraag vanuit een situatie dat de eigen predikant een kwetsbare gezondheid heeft. Ik heb op persoonlijke titel geadviseerd als predikant uit de frontlinie te worden gehaald als het gaat om rouwbegeleiding en rouwdienst in een corona-context. Als de kerkenraad daarin een beleidslijn neerlegt, houdt het de predikant wat uit de gevarenzone. 

Noordoostpolder. Een bericht van overlijden. En de familie in quarantaine. Het pastoraat krijgt voorzichtig digitaal vorm. En de rouwplechtigheid houdt zich aan het protocol van de RIVM. Voor een protocol: klik hier. 

Utrecht. Veel vragen die nu binnenkomen op classicaal niveau gaan over het pastoraat. Hoe ver ga je daarin? De landelijke kerk heeft een aantal opties op rij gezet van wat nog wel kan: telefoon, wandeling, kaart, chat, skype, whatsapp, telefooncirkel, pastoraal moment in een kerkgebouw, brief. Klik hier

Dalfsen/Kampen. Het moderamen van de classis vergaderde met Google Meet en stelde ook de vraag aan de orde van wat je kunt doen als pastor richting stervensbegeleiding en rouwbijeenkomst. Ten aanzien van stervensbegeleiding is het moderamen zeer terughoudend: geen fysiek contact bij corona, c.q. risico's van besmetting. Je zit er niet alleen voor de stervende; je hebt ook een verantwoordelijkheid naar mensen die je daarna weer ontmoet. Dus volsta met skype, video etc. 

Dalfsen/Kampen. Het moderamen is verder van mening dat de kerkenraad in dezen een verantwoordelijkheid heeft. Het helpt de predikant als er een kerkenraadsbesluit is, dat de pastor niet fysiek aanwezig is bij een corona-patiënt. Dat voorkomt dat de pastor zelf adhoc afwegingen moet maken en moet gaan verdedigen. 

Dalfsen/Kampen. Als er rouwgesprekken moeten worden gehouden adviseert het moderamen de pastores om mensen naar een kerkelijk centrum te laten komen. Daar heb je vaak meer ruimte en kan je makkelijker de anderhalve meter in acht nemen dan in allerlei huiskamersituaties. 

Dalfsen/Kampen. De ervaringen van moderamenleden met kerkdienstgemist zijn positief. De ervaringen die uit de classis komen met kerkomroep zijn minder goed, vooral op prime-time is het lastig. In Hellendoorn heeft men de dienst in kleine kring te voren opgenomen en ook via een YouTube-kanaal beschikbaar gesteld om die kwetsbaarheid weer wat op te vangen. 

Dalfsen/Kampen. Abonnees van kerkdienstgemist kunnen ook de statistiek bekijken. De indruk bestaat dat de dienst goed bekeken wordt. 

Diepenveen. De gemeenteleden van de Dorpskerk in Diepenveen kregen het advies om de online diensten van de Lebuinus te volgen. Dat kan ook online: https://www.deventerrtv.nl/live-televisie of www.kerkdienstgemist.nl De Dorpskerk zelf blijft tot en met 19 april gesloten. Men kan wel op zondag terecht van 10.00 tot 11.00 uur als privépersoon in de kerk. En de klokken worden iedere woensdag geluid van 19.00 tot 19.05 uur als solidariteit met mensen in een isolement. 

Amersfoort/De Bilt. Gert Landman, emeritus in De Bilt en bekend van het meest populaire lied uit het nieuwe liedboek - lied 416 ('Ga met God en Hij zal met je zijn'), heeft in het kader van de coronacrisis bij Lied 1003 een aantal coupletten geschreven. Eén van de coupletten luidt: Veel in ons leven valt stil. / Doorgaan en ’s nachts liggen malen: / kan ik nog alles betalen? / Veel in ons leven valt stil. Klik hier.

Wijhe. Er zijn drie tijdstippen door de week dat je een kaarsje kunt opsteken in de kerk. 

Deze update is van maandag 23 maart 0.00 uur 

Gramsbergen. RTV-Oost heeft op 22 maart een kerkdienst uitgezonden vanuit Gramsbergen. Ds. Henriëtte Kauffmann ging voor samen met priester Samoil Dogan van de Syrisch-Orthodoxe Kerk. Samoil Dogan heeft onder meer de tekst uitgesproken van het Onze Vader in het Aramees, de taal die Jezus ooit sprak. Klik hier.

Biddinghuizen. Omroep-Flevoland heeft op 22 maart een kerkdienst uitgezonden vanuit Biddinghuizen. Een bijzondere dienst met een doopplechtigheid. Natuurlijk goed doorgesproken op hygiëne. Klik hier. 

Deventer. Normaal kijken er zo'n 50.000 mensen naar het platform Kerkdienstgemist.nl; maar op zondag 15 maart waren dat er 165.000 en naar verwachting waren het er op zondag 22 maart nog veel meer. Dat heeft directeur Klaas Jan Wierenga tegen de NOS gezegd. Er zijn zo'n 1500 kerken van alle denominaties online te volgen. De kerken betalen voor het uitzenden van hun kerkdiensten. Het idee van het streamen ontstond in 2004, toen iemand in een verzorgingstehuis in Deventer niet naar de kerk kon. 

Raalte. In Raalte is de protestantse kerk geopend op woensdagochtend. Mensen die boodschappen doen, kunnen dan een kaarsje aansteken. 

Raalte. Omroep Salland1 heeft vanaf 22 maart de uitdaging op zich genomen om een registratie te verzorgen van een kerkdienst in de regio. De eerste keer was er een registratie vanuit de Plaskerk. Klik hier.

Ommen. In Ommen schrijven de predikanten om de beurt een bemoediging op de website voor de gemeenteleden. Klik hier.

Enschede. De protestantse gemeente Enschede schrijft onder meer over de uitvaarten in de Ontmoetingskerk. ER kunnen maximaal 30 personen aanwezig zijn; er wordt geen ontmoetingsbijeenkomst georganiseerd; men houdt voldoende afstand onderling; er wordt gewezen op de mogelijkheid later een uitgebreidere herdenkingsdienst te hebben. 

IJsselmuiden. De gereformeerde kerk De Bron in IJsselmuiden heeft een emmer met tulpen voor het gebouw neergezet. Ieder mocht er 1 of 2 bollen uitpakken en thuis in de tuin zetten of bij iemand voor de deur leggen die er niet uit kan. Een teken van onderlinge verbondenheid. 

IJsselmuiden. De hervormde gemeente De Hoeksteen in IJsselmuiden heeft een grote poster op de deur, met daar informatie over de coronacrisis en in grote letters en cijfers de tekst 'Bel 038-4569700 voor een praatje of hulp. Wij staan in verbinding met de vele fantastische bewonersinitiatieven van de Gemeente Kampen'. 

Nijverdal. Vanaf heden plaatst de protestantse gemeente Nijverdal de diensten na afloop ook op het YouTube kanaal van de protestantse gemeente, wat onlangs is geopend. De eerste dienst die daar belandt is van zondag 22 maart, het ging natuurlijk over de coronacrisis en over het bombardement op Nijverdal, precies 75 jaar geleden. 

Kampen. In tijden van corona groeit de digitale communicatie, merkt men ook op de facebookpagina van de Westerkerk in Kampen. In één week tijd groeide het aantal volgers van 250 naar 400. 

Deze update is van zaterdag 21 maart 12.00 uur

Deventer. De 'Geef je kerk een gezicht actie' van de protestantse kerk in Deventer loopt als een tierelier. Gemeenteleden sturen massaal selfies en foto's die de kerkleden daarna op de lege stoelen zetten. Het idee komt oorspronkelijk van een Italiaanse priester. Klik hier voor de facebookpagina van Deventer. 

Nieuwleusen.  Ds. Bart Trouwborst stuurde desgevraagd zijn meditatie op over het begin van de plagen in Egypte, een overweging bij Exodus 7, aansluitend bij zondag laetare. Klik hier.

Deventer/Kampen. Enkele collegae waren zo vriendelijk gebeden te sturen die ze in deze tijd hun gemeenteleden aanbieden. Voor inspiratie: klik hier. 

Emmeloord. Emmeloord is één van de gemeenten waarin men nu met een livestream gaat werken. Zondagmorgen 22 maart wordt er via internet om 9.30 uur een kerkdienst vanuit de Nieuw Jeruzalem Kerk uitgezonden. Ds. Hedy Cappon gaat voor in deze dienst en Dedicated to God verzorgt de muziek. Klik hier. 

 

Gramsbergen. De dienst van RTV-Oost komt zondagochtend vanuit de protestantse gemeente Gramsbergen. Aanvankelijk zouden de voorgangers zijn priester Samoil Dogan van de Syrisch-Orthodoxe Kerk en ds. Hetty Boersma van de plaatselijke gemeente. Maar Hetty is ziek (griep, naar verwachting geen corona). Haar collega ds. Henriëtte Kauffmann-Schaap neemt het over. 

Biddinghuizen. De dienst van Omroep-Flevoland komt zondagochtend vanuit de protestantse gemeente Biddinghuizen. Op twitter kondigde ik trots aan 'Omroep Flevoland en RTV-Oost zenden beiden zondagochtend een kerkdienst uit vanuit de provincie. Beide hebben een vrouwelijke dominee die voorgaat'. Iemand vroeg: 'Fijn, maar wanneer het twee mannen waren, had je het dan ook gezegd?' Het was een reactie van Jolanda Aantjes, pastor in Eerbeek. Op een bepaalde manier heeft ze gelijk. Maar ik zit op een ander level. Ik heb niet meer gereageerd op social media, omdat ik te veel woorden nodig heb. Realiteit is, dat onze kerk in de bredere ambtelijke vergaderingen onevenwichtig veel mannen heeft (ik ben er zelf natuurlijk één van en in onze classis zijn er op 30 leden slechts 3 vrouwen). Het voelt goed om dan tenminste bij dit soort zaken wat je direct kunt sturen als publiek gezicht meer balans in gender hebt. Dat zou ik op social media willen aanvullen. 

Kampen/Utrecht. Maandag 23 maart vergadert in Utrecht het crisisteam van de landelijke kerk. Via Google Meet vergadert ook het moderamen van de classis Overijssel-Flevoland. Als er mensen met vragen zijn om te bespreken kunnen die worden toegezonden naar k.vanderkamp@protestantsekerk.nl Alle vragen die voor maandag 11.00 uur binnen zijn, worden meegenomen de vergadering in. 

Deze update is van vrijdag 20 maart 17.00 uur

Emmeloord. Corona roept mooie dingen in mensen wakker. In Emmeloord, waar sinds kort één geïntegreerde protestantse kerkenraad is, heeft men de handen in één geslagen en een brief bij alle ouderen in de wijk bezorgd met aanbod voor hulp.

Enschede. De conferentie Kerkmuziek die van 13-15 mei in Enschede zou worden gehouden, is verplaatst naar 25-27 november 2020. Klik hier. 

Kampen. Een brief per mail verstuurd naar alle predikanten en kerkelijke werkers in Overijssel en Flevoland ter bemoediging. De titel 'een vitaal beroep' brengt een collega in de pennen die vraagt wat de bron daarvan is. Even later belt ook het dagblad Trouw. Men heeft er iets van vernomen. Voor de duidelijkheid: de bron is de dienstenorganisatie; woensdag hebben Jurjen de Groot en René de Reuver met minister Grappenhaus gesproken, hij is verantwoordelijk voor de overheidscontacten met de kerkgenootschappen. 

Hellendoorn. Twee pastores uit de zorg hebben de liturgie gestuurd voor een huiskamerviering in de zorg. Wellicht inspireert het mensen in de eigen situatie. In ieder geval helpt het de brug slechten tussen zorg en kerkelijke gemeente. Klik hier.


Deze update is van vrijdag 20 maart 12.00 uur

Almere. Diverse wijkteams en kerken werken mee aan het initiatief Coronamaatjes in Almere. Daarin bieden mensen diensten aan om voor anderen boodschappen te doen of klussen uit te voeren. Mensen kunnen ook telefoonmaatje zijn, elkaar dagelijks bellen of samen Wordfeut spelen. Al meer dan duizend mensen zijn lid geworden van de groep. 

Almere. De rooms-katholieke parochie van Almere heeft alle diensten stilgelegd tot en met Pasen. De bisschoppen gaan dus al een week verder dan de PKN. Ook het feestelijke palmpasen zal geruisloos voorbij gaan. Men heeft de traditionele optocht naar de tehuizen geannuleerd. 

Zwolle. Wat doe je als iemand in een hospice pastorale zorg vraagt bij het levenseinde en er is sprake van het coronavirus in de omgeving? In ieder geval bel je de GGD in de regio over wat je moet doen en wat je moet laten. Een predikant die dat deed, merkte wel dat GGD moeilijk te bereiken is en redelijk algemeen bleef (enerzijds/anderzijds) in het advies. 

Urk. Op Urk hebben de christelijk-gereformeerde predikanten - we maken een oecumenisch stapje richting de G-kerken - de gewoonte bij een sterfgeval om beurten de familie 's ochtends te bezoeken. Ouderlingen sluiten om de beurt 's avonds de dag af. Nu gaan er maximaal drie in plaats van tien personen op bezoek. 

Ootmarsum. De diaconie van Ootmarsum, waar helaas al één dodelijk slachtoffer is gevallen, laat weten via de streekwebsite In&Om Ootmarsum dat mensen die in de problemen komen, bijvoorbeeld doordat de voedselbank geen pakketten aflevert, zich bij de diaconie mogen melden.

Heino. In Heino heeft de kerkenraad nagedacht over de stille week. Men brengt een stille-week-pakket uit. Dat kunnen mensen bij de kerk aanvragen en dat wordt dan bij hen thuis gebracht. In het pakket onder meer roestvrijstalen bekertjes en wijn en matses. Men beoogt het gevoel van verbondenheid te laten toenemen door in alle huiskamers een zelfde beker en matse te gebruiken en dat in beeld te brengen. In het  pakket ook iets van een kaarsje om aan te steken als de paaskaars wordt binnen gedragen. En een bloembol als teken van hoop. En natuurlijk een tekst. 

Dalfsen. Burgemeester Erica van Lente heeft in de gemeente Dalfsen uit eigen initiatief alle predikanten gebeld en haar betrokkenheid uitgesproken met de ontwikkelingen in de kerk. 

Barneveld. Classispredikant ds. Wilbert van Iperen van de Veluwe heeft de burgemeesters in zijn regio een brief geschreven met informatie over de situatie in de kerk. Daarin citeert hij een fragment van een gebed: “Wij bidden U voor de ouderen
en de mensen met een kwetsbare gezondheid / om aandacht en goede zorg. / Wilt U allen die werken in de gezondheidszorg
en het openbaar bestuur nabij zijn en hen kracht en moed geven in deze spannende tijd”.

Utrecht. De dienstenorganisatie ontwikkelde twee kliederkerkprogramma's voor thuis. Over de storm op het meer. En voor palmpasen. Klik hier. 


Kampen/Heino. Inspiratie opdoen voor een meditatie in eigen kring? Er is een meditatie van ds. Hans van Solkema beschikbaar over de tocht door de woestijn (Massa en Meriba - klik hier) en een nieuwe meditatie over een episode uit Davids leven van mij (klik hier).  

Deze update is van donderdag 19 maart 15.00 uur

* Dordrecht. De Vereniging van Kerkrentmeesterlijk Beheer in de PKN laat in de nieuwsbrief weten dat werktijdverkorting voor kosters en ander personeel niet aan de orde is. De regering heeft de tijdelijke noodmaatregel overbrugging werkbehoud (NOW) niet gekoppeld aan 'werk', maar aan 'omzet' en dat betekent dat kerken al gauw buiten beeld zijn. Mensen die reageerden op twitter wezen er op dat zo'n verhaal voor een koster-beheerder anders kan liggen.

* Dordrecht. Waarschijnlijk dat de meeste mensen het wel aanvoelen, maar voor de duidelijkheid: Als een gastprediker wordt afgezegd vanwege het coronavirus is men niet verplicht enige vergoeding te geven, tenzij men een contract heeft opgesteld (wat nooit het geval zal zijn, vermoed ik). De formele regels van een freelancer gelden: geen prestatie, geen honorering. Dat legt de VKB (Vereniging van Kerkrentmeesterlijk Beheer) uit in de nieuwsbrief. 

* Kampen. Als classispredikant heb ik een vlog ingesproken voor collegae, vooruitblikkend op Pasen. Zien? Klik hier

* Kampen. In een digitaal overleg van classispredikanten (Google - Meet) vertelde een collega over het beroepingswerk. In één situatie moest men stemmen en is dat digitaal gebeurd. In een andere situatie moest er sprake zijn van een verbintenis en is dat in zeer kleine kring gebeurd en zal de intrededienst later zijn. Voorkomen moet worden dat je door de kerkelijke wetgeving buiten de wet komt te staan. Een andere collega wees vervolgens op artikel XIX van de kerkorde: 'Indien en voor zover buitengewone omstandigheden van land en volk het normaal functioneren van het leven van de kerk onmogelijk maken, treffen de daarvoor in aanmerking komende lichamen van de kerk of hun leden de door de omstandigheden geboden, van de orde van de kerk afwijkende maatregelen. 

* Kampen. Hoeveel steun heb je aan de werkgemeenschap? Met die vraag belde ik enkele leidende collegae van de werkgemeenschappen. Het beeld wisselt. Soms is er weinig contact. Soms ook zoekt men elkaar digitaal of anderszins op rond een gezamenlijke vraag. In de regio Kampen was er een aanbod om een werkgemeenschap bijeen te laten komen als gebedsgroep; uiteindelijk heeft men daar om hygiënische redenen vanaf gezien. 

* Heino. In de protestantse kerk van Heino heeft men iedere ochtend een telefonisch spreekuur ingesteld. Heino heeft ook een beperkte opening van de kerk en daar bijzondere hygiënische maatregelen voor getroffen. 

* Hellendoorn. In Hellendoorn heeft men het zomerse middaggebed op de woensdagen weer digitaal ingesteld, vanaf 12.00 uur. 

* Enter. Ds. Floris den Oudsten van de gereformeerde kerk vertelde dat men ter plaatse kindertekeningen inzamelt en die als groet bij ouderen in een verzorgingstehuis laat bezorgen. Floris deed desgevraagd een paar suggesties voor de invulling met Pasen. Hij noemde als mogelijkheden: van kippengaas een kruis maken, in een tuin zetten, en mensen daar bloemen laten insteken; een inloop-avondmaal, waarbij mensen individueel avondmaal kunnen gebruiken en 's avonds kan er een besloten vesper zijn op kerktelevisie ter afsluiting. 

* Utrecht. De dienstenorganisatie heeft een overleg bijgewoond van de scriba met de overheid. Daarin kwam onder meer naar voren dat de geestelijke verzorgers tot de groep van vitale beroepen horen. Dat geldt iedereen in de zorg. Dus ook de geestelijke zorg. Dat kan belangrijk zijn bij voorbeeld bij een lock down (afsluiting) van een tehuis. Vitale beroepen hebben dan toegang. 

Deze update is van woensdag 18 maart 16.00 uur

* Almere. Ds. Rianne Veenstra is te horen op Omroep Flevoland radio om 17.40 uur en woensdagavond is er een televisieopname van het klokluiden bij de Drieklank in Almere. Met het luiden van de klok drukt men solidariteit uit met mensen in de zorg en anderen die in de voorste linie staan om corona te bestrijden. 

* Biddinghuizen. In Biddinghuizen luidt men ook op drie achtereenvolgende woensdagen van 19.00 tot 19.15 uur de 'klokken van hoop en troost'. Het initiatief wordt gedragen door de protestantse gemeente, de rooms-katholieke geloofsgemeenschap, de evangelische gemeente en de mimar sinan moskee. 

* Gramsbergen. Ds. Hetty Boersma gaat voor in de dienst op 22 maart die RTV-Oost in de Boomhofkerk in Gramsbergen opneemt. Priester Samoil Dogan van de Syrisch-Orthodoxe Kerk werkt als liturg aan de viering mee. De viering is zondagochtend 22 maart op RTV-Oost te zien. 

* Biddinghuizen. Ds. Margriet van de Bunt gaat voor in de dienst op 22 maart die Omroep Flevoland in de protestantse kerk van Biddinghuizen opneemt. Het is een viering in zeer kleine kring waar ook de doop wordt bediend. 

Deze update is van woensdag 18 maart 11.00 uur

* Hengelo. RTV-Oost heeft laten weten ook zondag 22 maart een kerkdienst live 's ochtends te zullen uitzenden. Ik heb diverse mogelijkheden voor de komende zondagen geïnventariseerd. Geprobeerd wordt de diensten een oecumenisch karakter te geven. Priester Samuel Dogan van de Syrisch-Orthodoxe Kerk heeft toegezegd te zullen meewerken aan de dienst. 

* Lelystad. Omroep Flevoland heeft laten weten ook zondag 22 maart een kerkdienst live 's ochtends te zullen uitzenden. Ik heb diverse mogelijkheden voor de komende zondagen geïnventariseerd en rekening gehouden met spreiding over verschillende kerken conform de gevormde kring van Kerken Flevoland eerder in 2019. 

* Ootmarsum. De protestantse kerk van Ootmarsum is open op donderdagochtenden tussen 9.30 uur – 11.00 uur in de consistorie links van de kerk. Ook op zondagochtend is de kerk om 10.00 uur geopend, de openstelling vindt plaats binnen de strikte hygiëne-discipline. 

* Emmeloord. Jan Boer uit Putten heeft een initiatief genomen om de kerken in de Noordoostpolder iedere zondag een gezamenlijke dienst te laten uitzenden uit een van de polderdorpen. Emmeloord heeft al aangegeven mee te willen werken aan een eerste uitzending op 22 maart. 

* Raalte. De protestantse gemeente Raalte heeft woensdagochtend de Plaskerk open voor individuele bezoekers. Met het motto 'vertrouw op God en was je handen' heeft men een persbericht doen uitgaan. 

* Tollebeek. De protestantse gemeente heeft een gemeentereis naar Israël moeten annuleren. Er zouden meer dan dertig mensen vertrekken op 29 maart en 6 april zouden ze terugkeren. 

* Utrecht. De dienstenorganisatie wijst op de mogelijkheid om mensen te helpen die praktische hulp kunnen gebruiken. Klik hier.  'Hoe meer diaconieën aansluiten, hoe mooier het is', aldus Marjolein Willemsen, hoofd van kerk en werk. Het telefoonnummer dat hierbij hoort is: 0800 1322. 

* Dorp A. Een kippevelmoment dat ds. Wim Beekman, classisdominee in Fryslan doorgaf: In dorp A. was vandaag een uitvaart in besloten kring, en het halve dorp is langs de kant van de weg gaan staan terwijl de rouwstoet in stilte tussen de dorpelingen doorging. 

* Zwartsluis. Ds. Adri Bloemendaal uit Zwartsluis stuurde een gebed door van ds. Johan Visser uit Amsterdam: 

Eeuwige God,

Nu ons leven is stilgevallen,
een virus zand in de machine heeft gestrooid,
een crisis de normale gang van zaken verstoord,
keren we ons tot U en bidden:

 

in onze angst en onzekerheid, om vertrouwen,
in onze overlevingsdrang, om oog voor elkaar,
in ons zoeken naar veiligheid, om overgave,
in onze onmacht en kwetsbaarheid, om vrede.

Wij bidden U, barmhartige Vader, voor hen die ziek zijn
om bescherming, genezing en goede zorg.
Wij bidden U, voor hen die sterven
om uw genade en nabijheid.
Wij bidden U, voor hen die zorgen,
artsen, verpleegkundigen, verzorgenden,
om moed, kracht, volharding en zegen.
Wij bidden U, voor hen die besturen
om wijsheid, daadkracht en zegen.

Wij bidden U, heilige God, ook om de moed en openheid
om in deze crisis ons te laten storen en uw stem te horen
om in het stilgevallen leven tot inkeer en inzicht te komen
om oog te krijgen voor het lijden en onrecht in de wereld
om te beseffen wie we zijn en waar het op aan komt.

Bewaar ons, genadige Vader, in en door deze crisis heen,
en maak met ons een nieuw begin,
in de Naam van Jezus,
die ons uw oersterke liefde heeft geschonken —
door crisis, lijden en dood heen.
Amen


Deze update is van dinsdag 17 maart 9.00 uur

* Utrecht. De landelijke kerk heeft woensdag 18 maart weer overleg met de overheid. Het laatste contact heeft tot enkele aanvullingen geleid voor de richtlijnen (zie hieronder de update van 16 maart). 

* Tip. Een lid van het breed-moderamen van de classis formuleerde de tip: Onderneem als kerkelijke gemeente actie om gemis aan collectegelden op te vangen. Je kunt denken aan het duidelijk zichtbaar maken op de website van hoe men een bijdrage kan geven als er geen collectezak door de kerk gaat en aan een tekstje in een kerkblad. 

* Zeewolde. Ds. Elsbeth Gruteke en ds. Lex Boot uit Zeewolde berichten op social media dat ze via internet muziek, bijbellezingen, gebed en gesprek gaan verzorgen. 

* Almelo. De Grote Kerk van Almelo bericht dat Kerk Open (inclusief Stiltecentrum en expositie) de deuren moet sluiten. Vorige week was er nog de hoop dat de kerk open kon blijven. 

* lokale gemeente. Een concrete gemeente laat onderzoeken of er werktijdverkorting kan worden aangevraagd voor kerkelijk personeel, met uitzondering van de werktijd van de predikant.

* Den Haag. De ChristenUnie heeft als één van de organisatoren bij monde van Segers voor televisie opgeroepen tot een nationaal gebed op woensdag 18 maart. Informatie: klik hier. 

* Nieuwleusen. De Meppeler Courant heeft de inzet van de kerken in Nieuwleusen opgepakt. Een initiatief om het medisch personeel een hart onder de riem te steken. Klik hier.

* Deventer. De Lebuïnuskerk in Deventer houdt wekelijks op woensdag een avondgebed van 20.45 uur tot 21.00 uur. 

* Kampen. PKN Open-Hof houdt op woensdag 18 maart een vesper. Gezien het aantal bezoekers kan je dan een stoel vrij houden tussen mensen, zo zegt men op de website. Kerkdiensten in algemene zin zijn geannuleerd. Een gemeenteavond waarop een beroepen predikant zou worden gepresenteerd op 17 maart is geannuleerd. 

* Genemuiden. ‘Bizar en bijzonder’. Zo typeert ds. Imko Postma van de gereformeerde kerk van Genemuiden de dienst die hij zondag hield zonder kerkgangers. Er waren alleen enkele mensen van de techniek en een koster aanwezig. Postma sprak over de dienst voor Zwartewater FM. De locale zender maakt elke week van 19.00 tot 20.00 uur een speciaal programma over de crisis.



Deze update is van maandag 16 maart 15.15 uur
(gebaseerd op tekst van de PKN van 16 maart 12.00 uur)


De landelijke kerk is met een aanvullende tekst gekomen als richtlijn vanuit de landelijke kerk. Het is aan plaatselijke kerkenraden om zelf lokaal conclusies te trekken. Punten uit de landelijke richtlijn zijn: 
* Het moderamen raadt bijeenkomsten met meer dan 100 mensen af. Alleen als men meer dan 1,5 meter van elkaar zit kan er een samenkomst zijn; en men moet niet verspreid over meer zalen de 100 te boven gaan.

* Omdat het RIVM adviseert geen handen te schudden, kan de gebruikelijke liturgische handdruk tussen predikant en ouderling van dienst vervangen worden door een knik met het hoofd of een hand op het hart. 

* Eerdere adviezen over het avondmaal zijn komen te vervallen, omdat het in de huidige situatie niet verstandig is om - met grote groepen mensen - avondmaal te vieren. 

* De uitvaartbranche adviseert om plechtigheden in uitvaartcentra, crematoria en begraafplaatsen alleen te laten bijwonen door familieleden in de eerste graad en aanverwanten (ouders, kinderen, ouders van partner en partners van kinderen).
* Mocht u een uitvaart moeten leiden van iemand die is overleden aan het coronavirus, dan zult u allereerst contact moeten leggen met de GGD van uw regio om te overleggen hoe hier mee om te gaan. Eventueel kunt u later - als de coronacrisis voorbij is - een herdenkingsdienst organiseren voor iedereen die bij de uitvaart had willen zijn.
Sommige gemeenten kiezen er voor om het kerkgebouw open te stellen voor gebed of het branden van een kaarsje. Zolang de richtlijnen van de RIVM gevolgd worden - bijv. anderhalve meter afstand van elkaar houden - is dit geen probleem.
Als de pastorant of uzelf last heeft van een neusverkoudheid, hoesten, keelpijn of koorts, moet u sociaal contact vermijden. In andere gevallen zou pastoraal bezoek mogelijk moeten zijn, mits men zich houdt aan de voorschriften van het RIVM (zoals het houden van minimaal anderhalve meter afstand). Toch is het goed voorstelbaar om voorlopige alle pastorale contacten telefonisch of via e-mail te onderhouden.
In alle gevallen raden wij u aan de informatie van de Rijksoverheid en het RIVM te lezen: www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19. Voor de regionale situatie kunt u de site van de GGD in uw regio bekijken: www.ggd.nl. Voor de uitvoerige PKN-richtlijn: klik hier. 


Deze update is van maandag 16 maart 14.00 uur


Groningen. Bericht van Marco van de Wetering dat de kerkenbeurs van 20 en 21 maart wordt verschoven; mogelijk dat de nieuwe data worden 5 en 6 juni. 

Windesheim, Lelystad: Gemeenteavonden die uitstonden in de tweede helft van maart zijn geannuleerd in onder meer Windesheim en Lelystad. 

Utrecht. Het landelijk college voor de behandeling van bezwaren en geschillen heeft laten weten zittingen te annuleren.

Deze update is van maandag 16 maart 12.00 uur

Utrecht. De landelijke kerk vergadert maandag (Managementteam/directie/crisisteam) over zaken als kerkdiensten, begrafenissen en bezoekwerk aan zieken. Verwacht wordt dat daaruit verdere mededelingen komen.

Vroomshoop. De bijeenkomst van de classis op 16 maart in Vroomshoop over samenwerking is afgelast. Aanleiding zijn verzoeken van deelnemers om uitstel en de persconferentie van de overheid waarin de maatregelen worden aangeschroefd. 

Heino.
De kerkdienst van de classis in Heino uitgezonden op 15 maart door RTV-Oost is beschikbaar. Klik hier. 

Urk. Omroep Flevoland heeft een dienst vanaf Urk uitgezonden op 15 maart. Klik hier. 

Rijssen. Ds. Paul Blom is zondag 15 maart bevestigd als predikant van wijk 1 in de hervormde gemeente Rijssen. Er mochten alleen genodigden naar binnen en kerkenraadsleden van wijk 1 zonder hun echtgenotes. Alles was aangepast om binnen de richtlijnen van de landelijke overheid geen risico's te lopen met het coronavirus. Het Nederlands Dagblad schreef over de dienst. De foto hier onder is van het publieke deel van internet en staat op naam van Carel Schutte, genomen in Rijssen). 

Enschede.
De kerkenraad van Enschede beslist later of de kennismaking met één kerkenraad op 4 april in Enschede doorgaat. Er zijn diverse kerkenraden die zich hebben gemeld, zoals Oldenzaal, Almelo, Hengelo en Huizen.  

Goor.
 Goor is een van de plaatsen waar men het kerkgebouw openstelt voor individueel bezoek. Standaard van 10 tot 11.30 uur. Dinsdags is er ook een avondgebed. 

Nieuwleusen.
 Ds. Bart Trouwborst wijdt een regelmatige column aan corona. Zie www.barttrouwborst.nl 

Zwolle. De open kring (Stadshagen) is een voorbeeld van een kerkdienst op 15 maart met een live-stream-uitzending van vijftien mensen. Zie hier.

Utrecht
. De kleine synode in Utrecht van vrijdag 20 maart gaat niet door. 

Almelo/Enschede/Tubbergen.
Er is ook ander nieuws. Zo maakten onder meer het Algemeen Dagblad en TC Tubantia bekend dat de Grote Kerk in Almelo is genomineerd voor de titel 'meest-gastvrije kerk van Oost-Nederland'. Ook de protestantse kerken van Tubbergen en Enschede zijn genomineerd. En de rooms-katholieke kerk van Ootmarsum. Vier Twentse kerken dus. Niet vermeld maar ook genomineerd is de Lebuïnuskerk uit Deventer. De andere vijf nominaties komen uit Gelderland. 

Voor de officiële richtlijnen, waardoor de kerkgebouwen 's zondag gesloten bleven: klik hier. 
Voor de eerste kerkdienst in bescheiden formaat van RTV-Oost: klik hier. 

Foto onder: Ds. Hans van Solkema wordt geïnterviewd door RTV-Oost over de coronacrisis in de kerk van Heino.