Foto: De belijdeniscatechisanten achter de altaartafel met de twee voorgangers

Belijdenis doen in Duitsland

Het ligt maar twee kilometer over de grens met Nederland. Vlakbij Gendringen. Niet ver van Doetinchem. Grote  borden bij de grens maken duidelijk dat aan de ene kant de Achterhoek begint en aan de andere zijde Nordrhein Westfalen. Ik wil die zondagochtend 3 mei 2026 naar Anholt. De evangelische kerk ter plaatse, onderdeel van de verenigde protestantse kerk, kondigt de bevestiging aan van Konfirmanden. Ik ben benieuwd hoe dat zal gaan.  
 
De evangelische kerk in Anholt is klein. Zo’n 590 leden, had ik op internet gelezen. De leden komen bij elkaar in de Friedenskirche. Een kleine kerk met stoelen. Het gebouw is van buiten goed herkenbaar als kerk. Van binnen is er weinig opsmuk, lichthouten triplexachtige materialen. De grote kerk in het midden van het dorp is van de rooms-katholieken. Bij het bord van bebouwde kom kondigen beide kerken hun diensten aan. ‘9.15 uur’ staat er bij de evangelische kerk. Ik schrik, want heb me ingesteld om 9.30 uur, zoals de website aankondigt. Ik slalom voorbij de auto’s die al een file vormen bij het lokale tankstation. Allemaal Nederlandse nummerborden. Ze staan zes breed naast elkaar bij de pomp. Benzine kost er 1.91 euro; dat is de moeite waard, in Nederland betaal je 2.26 euro. Bij de kerk neem ik een foto van het buitenzicht. ‘Ja, dat moet er ook op’, zegt een vriendelijke vrouw die in een soort gala-kostuum en hoge hakken zelf ook een foto van het gebouw aan het nemen is.   
 
In Duitsland zijn er jaarlijks 150.000 konfirmanden, heb ik gelezen. Ze zijn een paar jaar jonger dan de belijdeniscatechisanten die in Nederland belijdenis doen. Dat zijn er in Nederland zo’n 5.000 van de diverse protestantse geledingen. In Anholt zijn vijf konfirmanden. Anholt vormt één gemeente met twee andere plaatsen in de buurt, Werth en Suderwick; de komende zondagen zal in elk van de andere plaatsen de konfirmatie plaatsvinden.  
 
Een koster, presbyter kan het ook zijn, zet extra stoelen klaar en krukjes. Daarna komt men in optocht de kerk binnen; twee dominees, vijf konfirmanden en zes kerkenraadsleden. Ds. Carsten Griese is sinds 1 februari 2026 verbonden aan de drie plaatsen Anholt, Werth en Suderwick. Pastor Christian Wahl uit Bocholt heeft de konfirmanden een jaar begeleid. Carsten Griese zet de toon. Hij heet de mensen welkom. Om het ijs te breken stelt hij een paar vragen. ‘Wie komt er uit Anholt?’ een paar vingers gaan omhoog. ‘Wie is er familie van een van de konfirmanden?’ Veel vingers. ‘Wie komt er van een plaats verder weg dan 100 kilometer?’ Enkelen steken de vinger op. Iemand zegt: ‘Achtduizend kilometer. Uit Canada. Maar ik moet erkennen dat ik hier wel konfirmatie heb afgelegd’. ‘Wie is er geen fan van Schalke?’ vraagt de dominee nog. Enkele mededelingen volgen, over de collecte en over de koffie.  
 
Na een votum en een groet is er een wisselspraak vanuit Psalm 11. Daarna spreken enkele van de konfirmanden een gebed uit. Naast de gemeentezang met ook voor Nederlanders bekende liederen als ‘Danke für diesen guten Morgen, / Danke für jeden neuen Tag’ en ‘Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren, / meine geliebete Seele, das ist mein Begehren’ is er solozang. Ds. Carsten Griese duikt door een deur en komt terug met een gitaar en begeleidt een drietal nummers, Duitse tekst en bekende melodieën waar Antonia, een jonge vrouw, op zingt. Op de melodie van ‘Halleluja’ van Lenard Cohen.  
 
Ds. Christian Wahl verzorgt de meditatie. Over de bijzondere weg die de jongeren tot nu toe hebben afgelegd. Nu volgt de konfirmatie in lijn met de eerder ontvangen doop. De voorganger noemt van elk der konfirmanden te belijdenistekst en geeft er duiding bij. Psalm 139 (over God die van achteren en voren omgeeft), Jozua 1 (wees moedig en sterk…), 1 Korinthiërs 16 (over liefde).  
 
Na de overdenking worden de jonge mensen opnieuw op het altaar genodigd om de verbinding met de doop te helpen maken. Elk van hen steekt de oorspronkelijke doopkaars aan. De dominee geeft duiding en zegt: ‘Jezus noemt jullie het licht van de wereld’. Vervolgens krijgen ze de vraag voorgelegd of ze op God willen vertrouwen. Tegelijk zeggen ze: ‘Ja, met Gods hulp’. Vervolgens komen de jongeren twee-aan-twee naar voren en krijgen ze de tekst opnieuw te horen, knielen ze, en ontvangen ze een zegen. De predikant kiest iedere keer een andere formulering. ‘De God van alle genade….’, ‘De God van de liefde…..’, ‘De almachtige en eeuwige God….’.  Na de zegen gaat de gemeente staan en spreekt men gezamenlijk de geloofsbelijdenis uit.  
 
Het tweede deel van de dienst bestaat uit het vieren van het heilig avondmaal. Een deel van de gemeente vormt om het altaar een kring. Eerst gaat ds. Griese rond met een wafeltje. Dat doop je daarna in de kelk met druivesap, door ds. Wahl rondgedragen. Kinderen krijgen een extra zegen. Het avondmaal wordt ingeleid met de woorden van de inzetting en een Onze Vader. Dan wordt er één konfirmant naar voren genodigd en de familie die meegekomen is mag ook rond het altaar komen staan. Ze vieren samen het avondmaal, geven elkaar aan het einde een hand, zodat er een cirkel ontstaat en de predikant spreekt er een afsluitend woord bij. Elk van de konfirmanden heeft ongeveer twaalf familieleden bijeengebracht. Daarna mag ik met andere aanwezigen naar voren komen en in de kring gaan staan.  
 
Na een afsluitende solo ‘Wir söllen einander Engel sein’ met gitaar spreekt een presbyter een enkel woord. Hij heet de konfirmanden welkom bij alle activiteiten. Ze mogen deze kerk als ‘Heimat’ blijven bezoeken. Hij bedankt ds. Wahl voor de catechese en geeft hem een fles wijn. De zangeres krijgt een doos chocolade. De presbyters komen gezamenlijk rond het altaar staan en spreken om de beurt tekst uit van een gebed afgesloten met een gezamenlijk ‘Heer, ontferm u’. Ds. Griese geeft de gemeente tenslotte een zegen, bekrachtigd met een gezamenlijk gezongen tekst waarin je de Keltische zegen kunt herkennen. Collecte is er bij de uitgang. En er is napraat, op het plein voor de kerk.  
 
Ik begeef me weer op de fiets. De file voor de pomp is gegroeid. Meest Nederlandse nummerborden.  

Foto: Na afloop doorpraten op het plein

Foto: De vredeskerk in Anholt