Project zoekt zwarte dopelingen uit vorige eeuwen

De projectgroep  ‘Kerk en Slavernij’ roept het publiek op in de archieven van de eigen kerk op zoek te gaan naar doopinformatie van zwarte christenen in de zeventiende, achttiende en negentiende eeuw. De indruk bestaat dat er veel meer zwarte mensen zijn gedoopt dan tot nu toe in de openbaarheid is gekomen.

Op het doopverzicht uit 2023 van zwarte mensen die in Nederland zijn gedoopt in Nederlandse kerken in de 17^e tot de 19^e eeuw zijn nog geen plaatsen in Overijssel of Flevoland te vinden. Maar het vermoeden bestaat dat er wel doopkaarten moeten zijn van dopelingen met een Aziatische, Afrikaanse of Amerikaanse achtergrond. Het project Kerk en Slavernij van de Nederlandse Otganisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek heeft een aanvullende beurs ontvangen om de geschiedenis aan te vullen.

De projectgroep heeft in een eerder deel van het onderzoek al onverwacht meer dan honderd doopberichten gevonden die tot nu toe onbekend zijn gebleven. Het PTHU-nieuws bericht daar over. De doopinformatie laat zien dat zwarte christenen al eeuwen geleden deel uitmaakten van kerkelijke gemeenschappen in Nederland. Projectleider dr. Martijn Stoutjesdijk zegt daarover in het PTHU-nieuws: ‘Deze doopberichten laten zien wie deze mensen waren. We leren niet alleen iets over hun geloof, maar ook over hun herkomst, familierelaties en hun verhouding tot witte werkgevers of eigenaren. Het is een geschiedenis die tot nu toe nauwelijks werd gezien’. Zwarte christenen zijn niet alleen in steden aanwezig, maar ook in dorpen als Velp en Bruchem.

Buiten beeld

Tot dusver is in religiegeschiedenis de geschiedenis van het zwart christendom in Nederland buiten beeld gebleven (zie bijv. Herman J. Selderhuis [red.], Handboek Nederlandse Kerkgeschiedenis, 2025), of alleen beschouwd als iets recents uit de twintigste eeuw (bijv. Joris van Eijnatten en Fred van Lieburg, Nederlandse religiegeschiedenis, 2006).

In de Gids Kerk & Slavernijverleden (Dienke Hondius en Niek Hemmen, 2023) is er voor het eerst een overzicht gemaakt van de toen bekende dopen van Afrikaanse, Aziatische en Amerikaanse christenen in kerken in Nederland. Inmiddels is de lijst met dopen fors gegroeid door verder onderzoek binnen het project én daarbuiten (denk aan onderzoeken naar het slavernijverleden van steden en provincies). Op basis van de nu bekende informatie is het de verwachting dat er zich nog tientallen, wellicht honderden, doopvermeldingen van zwarte christenen bevinden in kerken door het hele land. Mensen die informatie willen doorgeven kunnen dat toesturen aan: dopen@kerkenslavernij.nl. Graag ontvangen wij zoveel mogelijk informatie over de doop in kwestie, maar in ieder geval:

• Volledige naam (en eventuele nieuwe, doopnaam) zwarte christen
• Datum en precieze locatie (inclusief kerk)
• Bron/archief (een scan of foto van de bron wordt zeer gewaardeerd)