Vibeke Krommenhoek, auteur van dit artikel, tijdens de ontmoeting in Praag (foto CEC)

Het Evangelie beleven in een veranderend Europa

Hoe kunnen kerken bijdragen aan een rechtvaardigere, vrijere en meer barmhartige samenleving? En wat betekent het om het christelijk geloof buiten de muren van de kerk in de praktijk te brengen?

Deze vragen stonden centraal tijdens de jaarlijkse bijeenkomst voor oecumenisch secretarissen, georganiseerd door de Conferentie van Europese Kerken (CEC) in Praag, van 20 tot 22 oktober 2026.

Onder het thema “Europa en kerken in een veranderende wereld” bracht de bijeenkomst 50 deelnemers uit 16 landen samen. Het bood een inspirerende gelegenheid om ervaringen uit te wisselen, na te denken over de rol van kerken in de hedendaagse samenleving en te onderzoeken hoe het christelijk geloof een antwoord kan bieden op de uitdagingen waar Europa vandaag de dag voor staat.

Eén uitspraak vatte de geest van de bijeenkomst treffend samen: “We moeten niet denken dat een samenleving ‘christelijk’ is op basis van het aantal kruisen en kerkgebouwen, maar veeleer op basis van de wijze waarop we de samenleving beïnvloeden om christelijke waarden – zoals vrijheid, rechtvaardigheid, menselijke waardigheid en zorg voor de schepping – tot uitdrukking te brengen.” Gedurende de bijeenkomst brachten persoonlijke verhalen deze overtuiging tot leven.

Olga Richterová: Jongeren vormen voor een leven in verantwoordelijkheid

Olga Richterová, een 41-jarig lid van het Tsjechische parlement, vertelde hoe haar betrokkenheid bij het kerkelijk leven in haar jeugd heeft bijgedragen aan de vorming van haar roeping in de publieke dienst. Via oecumenisch jongerenwerk leerde ze mensen samen te brengen, initiatieven te organiseren en een jongerenorganisatie te leiden die gestoeld was op christelijke waarden. Deze ervaringen hielpen haar een verantwoordelijkheidsgevoel te ontwikkelen dat haar uiteindelijk inspireerde om de politiek in te gaan – een pad dat ze haar hele volwassen leven is blijven volgen. Haar getuigenis onderstreepte de belangrijke bijdrage die kerken aan de samenleving leveren door jongeren te vormen in het licht van het Evangelie. Kerken kunnen ruimtes bieden waar jongeren hun gaven ontdekken, leren leidinggeven en het zelfvertrouwen ontwikkelen om verantwoordelijkheid te nemen, zowel binnen hun eigen gemeenschap als in de bredere samenleving.

Christelijke vorming gaat daarom niet enkel over het voorbereiden van jongeren op deelname aan het kerkelijk leven. Het stelt hen bovendien in staat om betrokken, mededogende en verantwoordelijke burgers te worden die bijdragen aan het algemeen belang.

Benjamin Roll: Het geloof naar het publieke domein brengen

Benjamin Roll, een 31-jarige protestantse predikant en activist in Tsjechië, bood een boeiend perspectief op de verhouding tussen spirituele overtuiging en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Voor Benjamin kan het christelijk geloof niet beperkt blijven tot persoonlijke spiritualiteit of het leven binnen de kerkgemeenschap. Het moet ook tot uiting komen in de publieke sfeer, zeker wanneer rechtvaardigheid, vrijheid en democratie op het spel staan.

Sterk beïnvloed door de theoloog Dietrich Bonhoeffer, ziet Benjamin de rol van een predikant als iets dat verder reikt dan de muren van de kerk. Het geloof roept christenen op om zich te verhouden tot de realiteit van de wereld en verantwoordelijkheid te nemen voor de samenleving waarin zij leven.

Benjamin richtte de beweging *Milion chvilek pro demokracii* ('Een miljoen momenten voor democratie') op, die in 2018 bekendheid verwierf door het organiseren van grootschalige pro-democratische demonstraties in Tsjechië. De beweging weerspiegelt zijn overtuiging dat spiritualiteit, gebed en democratische participatie elkaar kunnen versterken. Zoals hij tijdens de bijeenkomst uitlegde: "Wij combineren spiritualiteit en gebed met onze betrokkenheid bij de democratie, ten dienste van vrijheid, rechtvaardigheid en zorg voor de schepping. Dat doen we door de dialoog te faciliteren, met als doel eenheid te creëren en bij te dragen aan een betere wereld voor iedereen." Zijn woorden boden een inspirerende visie op maatschappelijke betrokkenheid vanuit een geloofsovertuiging. Gebed en actie zijn geen concurrerende prioriteiten; samen kunnen ze christenen aanmoedigen om te werken aan een samenleving die vrijheid, rechtvaardigheid en menselijke waardigheid hoog in het vaandel draagt. Zijn bijdrage wierp bovendien een belangrijke vraag op voor kerken in heel Europa: hoe kunnen we in een verdeelde samenleving ruimte scheppen voor een zinvolle dialoog, waarbij mensen over hun verschillen heen met elkaar in contact komen, in plaats van dat die verschillen barrières worden die wederzijds begrip in de weg staan?

Birger Nygaard: Groenland, menselijke waardigheid en de moed om zich uit te spreken

Birger Nygaard (67), secretaris-generaal van de Interkerkelijke Raad van de Evangelisch-Lutherse Kerk in Denemarken, deelde begin 2026 een aangrijpend verslag over de spanningen tussen Denemarken en de Verenigde Staten met betrekking tot Groenland. Deze politieke crisis riep ook lastige vragen op voor de kerk, met name over de verhouding tussen geloof, politieke verantwoordelijkheid en de publieke stem van christelijke leiders. Birger vertelde over de discussie rondom Paneeraq Siegstad Munk, de lutherse bisschop van Groenland, en de vraag of de kerk zich publiekelijk zou moeten uitspreken over de toekomst van Groenland. Aanvankelijk aarzelde Paneeraq om een ​​officiële verklaring af te leggen, maar enkele dagen later verscheen er een bericht op haar persoonlijke Instagram-account met een duidelijke boodschap over de identiteit van Groenland en de waardigheid van zijn bevolking: “Wij zijn een klein volk, maar we zijn niet onzichtbaar. Wij zijn mensen, geen bezit. Groenland is geen land dat gekocht kan worden. Het is ons thuis, en het is niet te koop.” De woorden waren eenvoudig, maar krachtig. Ze onderstreepten dat Groenland niet slechts een geografisch gebied of een politieke inzet is, maar het thuis van een volk met een eigen taal, cultuur, geschiedenis en het recht op zelfbeschikking.

Voor de deelnemers in Praag illustreerde dit verhaal de complexe vraagstukken waar kerken soms voor staan ​​wanneer politieke ontwikkelingen raken aan menselijke waardigheid, vrijheid en de rechten van gemeenschappen. Wanneer moet de kerk zwijgen, en wanneer is het onvermijdelijk om zich uit te spreken?

Een christelijk getuigenis vereist onderscheidingsvermogen, moed en de bereidheid om te overwegen wat het geloof vraagt ​​in specifieke omstandigheden. Soms komt de bijdrage van de kerk tot uiting in stille dienstbaarheid en dialoog; op andere momenten kan het een duidelijk publiek statement vereisen over de waardigheid en de rechten van mensen wier stem dreigt te worden gesmoord.

“Verkondig het Evangelie te allen tijde”

Een uitspraak die traditioneel aan de heilige Franciscus van Assisi wordt toegeschreven, vat deze uitdaging treffend samen: “Verkondig het Evangelie te allen tijde. Gebruik zo nodig woorden.” Het Evangelie wordt niet alleen verkondigd vanaf de kansel of via formele verklaringen, maar ook door de keuzes die we maken, de mensen die we verwelkomen, de onrechtvaardigheden die we aankaarten en de verantwoordelijkheden die we bereid zijn op ons te nemen. De bijeenkomst in Praag was inspirerend omdat deze overtuiging tot leven kwam door persoonlijke verhalen en concrete voorbeelden. Het liet zien hoe kerken een zinvolle bijdrage kunnen leveren aan de Europese samenleving: door verantwoordelijke burgers te vormen, democratische participatie te stimuleren, de menselijke waardigheid te verdedigen en dialoog te bevorderen in tijden van verdeeldheid.

Vibeke Krommenhoek, commissioner Leger des Heils

24 oktober 2026

Enkele deelnemers aan de ontmoeting, in het midden metropoliet Chrysostomos van Cyprus. Links voor Wilbert van Iperen, beleidssecretaris van de Protestantse Kerk in Nederland (foto CEC)