Omslag van het boek 'Blijvend bezield'

Identiteit in de praktijk van alledag

‘De worsteling over de identiteit van een organisatie zit ‘m niet in de vraag ‘wie zijn we en hoe zetten we dat op papier?’ maar in ‘hoe geef ik die identiteit in de praktijk vorm, in het hier en nu?’ Zo schrijft Reliëf, organisatie voor bezieling in de zorg, over de jongste uitgave ‘Blijvend bezield’.

Het boek, geschreven door Eunice van Zomeren, directeur van Reliëf, en Tobias Conjee, adviseur ‘bezieling’ bij Reliëf, is in september 2026 verschenen. Het eerste exemplaar werd in Den Haag aangeboden aan Karin Bloemendal, bestuurder van het Leger des Heils.

Veel zorgorganisaties zijn ontstaan vanuit de verzuiling en dragen die oorsprong nog in hun naam, waarden of missie. Maar de samenleving, de zorg en de medewerkers zijn sterk veranderd. De auteurs willen daarom niet simpelweg terug naar ’hoe het vroeger was’, maar onderzoeken wat identiteit vandaag concreet kan betekenen. De focus ligt daarbij niet op het formuleren van de identiteit zelf, maar op de concretisering in de praktijk. Vandaar het woord ‘blijvend’ in de titel.

Het boek sluit af met een toolkit, waar allerlei handvaten worden aangereikt om in de eigen organisatie verder te spreken over identiteit in de praktijk. Het gesprek mikt daarbij niet alleen op ‘de handen aan tafel en bed’, maar ook op bestuurders, adviseurs en beleidsmakers. Het is toegankelijk geschreven en nodigt uit zelf positie te kiezen.

Het boek met ruim honderd pagina’s geeft in zeven hoofdstukken verschillende entrees om over identiteit te spreken; het gaat bijvoorbeeld over de leefwereld en de systeemwereld, over zeven werken van barmhartigheid en over de zes logische niveaus van Dilts en Bateson.

Dilts en Bateson

Over dat laatste gaan we nog even door als voorbeeld van hoe de schrijvers zo’n model uitwerken. Dilts en Bateson zijn gedragswetenschappers. Ze onderscheiden diverse niveaus van zingeving en bezieling, zoals ‘missie’, ‘identiteit en rol’, ‘waarden en overtuigingen’, ‘vermogens, capaciteiten en faciliteiten’, ‘gedrag’ en ‘omgeving’.

Het model van Dilts-Bateson wordt vaak gebruikt bij het doorvoeren van grote veranderingen in de organisatie. Je kunt van transformatie spreken, legt Eunice van Zomeren uit, als er meerdere niveaus ‘geraakt’ worden en hoe meer en hoger de niveaus, hoe dieper de transformatie.

‘We herkennen dat wellicht ook uit de praktijk van ons eigen dagelijks leven’, schrijft de auteur. ‘Als wij iemand als authentiek en geloofwaardig ervaren, dan zegt dat vaak dat de logische niveaus van die persoon congruent zijn. Diegene zegt wat hij doet en hij doet wat hij zegt’.

De toolkit biedt een toepassing van het model van Dilts-Bateson en doet de suggestie om deelnemers uit een groep te vragen te gaan staan op één van de zes vakken die in het overzicht een rol spelen. Vervolgens wordt dat onderdeel verder besproken en uitgespit met de deelnemers.

Werken van barmhartigheid

Het boek biedt ook theologische reflectie. Dat lees je onder meer in het gedeelte waar de werken van de barmhartigheid aan de orde komen. Het boek legt uit dat de oorsprong van zes van de werken van barmhartigheid te vinden is in het evangelie van Mattheüs. Een zevende werk van barmhartigheid is er door een paus in de Middeleeuwen aan toegevoegd vanuit het apocriefe Bijbelboek Tobit.

De auteur biedt ter inspiratie het werk aan van Florence Nightingale, die al op jonge leeftijd de roeping voelde om zieken en kwetsbaren te helpen. Zij werd de grondlegger van de moderne verpleging. De auteur concludeert: ‘Geloof hoort niet aan de rand van ons leven thuis, als een excuus om geen verantwoordelijkheid te nemen; geloof is het centrum van ons bestaan en inspireert tot het doen van daden in het leven van alledag’.

Reliëf werkt vanuit een christelijke achtergrond en staat open voor een onbevangen gesprek met de omgeving. Het boek is een eigen uitgave van Reliëf, de vereniging van zorgorganisaties met wortels in de christelijke traditie. Het wordt niet via de reguliere boekhandel uitgebracht, maar is rechtstreeks bij Reliëf te bestellen voor 24,95 euro. Op de website zijn ook werkvormen bij het boek te verkrijgen. Klik hier.