Stiftskerk in Weerselo, met Pieter de Boer (links) in gesprek met Herman Finkers onder het toeziend oog van twee van de kinderen van Anne van der Meiden

Nieuwe Twentse Biebel: Veurtieds maakt plaats voor 'Et begun der met'

Op de dag af zeventien jaar nadat de Biebel in de Twentse sproake was verschenen, werd vrijdag 30 oktober 2026 een nieuwe editie gepresenteerd. Er speelde zich een bijzonder gesprek af vooraan in de Stiftskerk in Weerselo, net voordat de eerste exemplaren zouden worden overhandigd aan twee kinderen van Anne van der Meiden, de vertaler van de oorspronkelijke Twentse editie. Uitgever Pieter de Boer sprak over een vernieuwde vertaling in het Twents en prees Herman Finkers. De cabaretier sloeg die hoge waardering af en benadrukte dat het slechts om een tweede, gecorrigeerde, druk ging van de Biebel van Anne. Herman Finkers zei: ‘Voor mij is de Twentse Biebel een coproductie van Anne van der Meiden en onze lieve Heer’. ‘Hij heeft daarmee zijn stoel in de hemel wel verdiend’.

Het verschil qua benadering is begrijpelijk. De uitgever heeft belang bij de verkoop en die loopt nu eenmaal het beste als er sprake is van een nieuwe uitgave, waar bezitters van de editie uit 2009 niet omheen kunnen. Finkers zag zijn inbreng bij de heruitgave vooral als een uit de hand gelopen vriendendienst aan Anne. Finkers ontdekte dat de Biebel niet meer verkrijgbaar was, toen hij een exemplaar wilde aanschaffen voor een Brabantse vriend. Samen met Kees Schafrat van boekhandel Broekhuis en Martien Frijns om een enkele naam te noemen, spande hij zich in om de Biebel opnieuw op de drukpers te krijgen. ‘Drie keer heb ik overwogen het bijltje er bij neer te gooien. Het was niet te doen’, mijmerde Finkers, ‘maar deze mannen hebben me geholpen de draad weer op te pakken’.

De belangrijkste wijziging betreft de spelling. De eerste druk is gemaakt in de Kreenkspelling uit 2008, de nieuwe uitgave is gemaakt in de Twickelspelling; een nadere uitwerking daarvan wordt in november naar buiten gebracht in het boekje ‘Wel Schrif Blef, Twentse spelling en grammatica’. Schrijffouten werden er uit gehaald, zoals direct in de eerste zin van het Veurwoord, waar het gaat over ‘’t owawerzetten’. Hoeveel mensen hebben daar niet overheen gelezen, zei Finkers na afloop van de formele presentatie.  

Finkers bleef met respect voor Anne van der Meiden in de regel van de tekst zelf af. Toch nam hij de vrijheid om direct het eerste woord van de Biebel aan te passen. Het woord ‘veurtieds’. Het werd: ‘Et begun der met’. Hij twijfelde direct weer over die ingreep, want de aangepaste tekst lag nog bij de drukker of er waren al twee mensen die spontaan zijn initiatief tot herdruk roemden en verwezen naar de bijzondere kwaliteit van Van der Meiden, die onder meer tot uitdrukking komt in het eerste woord ‘veurtieds’, een woord door Anne zelf gemoduleerd. Het woord komt ook in de eerste zin van het Johannes-evangelie voor en daarmee legde Anne de parallel tussen de twee Bijbelboeken. Het laat zien hoe voor de tijd al woord en besef was in de eeuwigheid.

Er kwam hulp uit Rijssen, waar Bijbelkundige mensen enkele verschrijvingen benoemden. Het gaat dan bijvoorbeeld over de benamingen van personen en landen.

Herman Pieter de Boer

Een enkel humoristisch woord vroeg om het nader raadplegen van de bronnen. Zo kwam bij het uitreiken van de nieuwe Bijbel de uitgever naar voren: Pieter de Boer. Herman Finkers stond tegenover hem en resumeerde: Samen zijn we dus Herman Pieter de Boer (1928-2014), daarmee verwijzend naar een bekende Nederlandse schrijver. Herman Pieter de Boer schreef onder meer over een decolleté als lust voor het oog. Herman Finkers wees op een Bijbelse parallel van zijn schrijven naar het Bijbelboek Ezechiël, hoofdstuk 23, vers 3. Zelfs doorwinterde Bijbelgeleerden zullen later hebben moeten nakijken wat daar staat. Het gaat daar over twee vrouwen, Ohola en Oholiba, die hoererij bedreven in hun jeugd in het land Egypte. Ezechiël: ‘Ze leuten zich biej de titten griepen en in de tepels van ere jonge börste kniepen’.

De presentatie vond plaats in de Stiftkerk in Weerselo. Anne van der Meiden hield van die plek. Hij plantte er een boom langs het pad dat leidt naar de kerkdeur. Op één van de drie videofragmenten die getoond werden tijdens de presentatie vertelt hij dat hij graag naar deze kerk kwam. ‘Als ik een halve dag weg kan, ga ik hier heen’. Op de steen bij de boom wordt 1 Corinthiërs 13 geciteerd, de tekst die ook op de grafsteen in Usselo terecht gekomen is: ‘No dan, dizze dree zölt der aait wean: geleuf, hop en leefde; mer de leefde geet der met strieken’.

In een videofragment van Anne, toen hij 36 jaar oud was, jongleert de dominee met deze tekst. Hij legt dan het primaat niet bij de liefde, zoals de Bijbeltekst dat aanreikt, maar bij de hoop. ‘Ik hoop dat de wereld leefbaar blijft’, zei de toen nog jonge theoloog.

RTV-Oost zendt de presentatie uit op maandag 2 november Allerzielen. Ze geven daarmee een eerbetoon aan de man die leefde van 1929 tot 2021.

Op de omslag van de nieuwe Bijbel staat een schilderij van de Twentse kunstenaar Ton Schulten. De eerste druk in 2009 had een klassiek flexibel omslag. Die eerste druk kwam uit via Jongbloed. Ik (KvdK) was daar de uitgever van en sprak met Anne van der Meiden over de look. Hij koos toen voor een zo Bijbels mogelijke uitstraling. Naast de handelseditie was er een luxe uitvoering, gesigneerd en met de tekst op het omslag ‘Veurtieds was der ’t Woord en ’t Woord was biej God, joa, God was zölf ’t Woord’. De editie destijds werd mede mogelijk gemaakt door een gift vanuit Canada.

AI

Finkers die de huidige editie verzorgde in samenwerking met de nieuwe uitgever Pieter de Boer, vertelde dat hij voor het werk ook AI (kunstmatige intelligentie) heeft geraadpleegd. De monsterklus als zodanig werd er niet eenvoudiger op. ‘AI kan geen Twents. Dat was me al snel duidelijk’. Wel wist de kunstmatige intelligentie er nog een enkele fout uit te halen, zoals de verdubbeling van een woord ‘leger’ in een fragment: ‘David met sien leger leger’.

Op de vraag of er gauw een volgende editie komt, reageerde Finkers terughoudend. De oplage van 2000 exemplaren moet voldoende zijn om de Biebel voorlopig in het schap te houden. Als er dan toch te zijner tijd een nieuwe Biebel komt, hoopt Finkers dat er ook deuterocanonieke boeken kunnen worden opgenomen. Dat sluit aan bij de rooms-katholieke canon.


De Bibel in de Tweantse sproake is voor 57,50 euro te koop en telt ongeveer 1800 pagina’s.

Eerste lezers

Eerbetoon aan Anne van der Meiden bij de boom langs het pad

Eén van de omslagen van de eerste druk

Omslag nieuwe uitgave