Foto: deel van convocatie

Herdenkingsconferentie op Urk

Het is op 11 februari precies 350 jaar geleden dat de Nederlandse admiraal Michiel de Ruyter 26 Hongaarse predikanten bevrijdde die als galeislaven op een schip werden vastgehouden. De kerken op Urk en in het Friese Ouwsterhaule staan daar bij stil op 14 en 15 februari.

Op zaterdag 14 februari is er een openingsdienst op Urk onder leiding van ds. Kelemen Csongor, predikant op Urk en Zwolle (in het Hongaars en Nederlands). Er zijn lezingen op Urk van mevrouw Ida Eldering-Jonckers-Nieboer, die herinneringen aanreikt van admiraal De Ruyter. En ook Frits de Ruyter de Wildt is aanwezig, een afstammeling tot in de twaalfde generatie van de admiraal. ’s Middags zijn er onder meer lezingen van Téglásy Sándor, historicus en dr. Hermán János, emeritus predikant uit Zwolle.

De classispredikant Klaas van der Kamp schreef een welkomsttekst voor het programmaboekje met onderstaande inhoud:


Vrijheid van godsdienst

Als classispredikant van Overijssel-Flevoland wil ik mijn waardering uitspreken voor de herdenkingen die op Urk en in Ouwsterhaule worden gehouden. De bevrijding van 26 Hongaarse predikanten bij de Italiaanse kust op de Middellandse Zee in 1676 is een goede aanleiding om het belang van godsdienstvrijheid te onderstrepen.

Als bestuurslid van de Europese Kerkenconferentie (CEC) wil ik ook mijn steun uitspreken. De Europese Kerkenconferentie heeft in 2025 een verklaring uitgebracht onder de naam ‘Charta Oecumenica’. Daarin staan de belangrijke thema’s voor de kerken in Europa van deze tijd. Het thema van de godsdienstvrijheid is daarin expliciet verwoord. Ik citeer:

‘Wij verbinden ons ertoe (…) de vrijheid van godsdienst en geweten van (…) individuen en gemeenschappen te erkennen en hun recht te verdedigen om hun geloof of overtuigingen te belijden, hetzij individueel of in groepsverband, hetzij privé of in het openbaar, binnen het kader van rechten die voor allen gelden’.

Met andere woorden: de kerken die meedoen in de CEC (waaronder mijn eigen Protestantse Kerk in Nederland en 113 andere kerken) proberen zich ervoor in te zetten dat godsdienstvrijheid in Europa wordt gerespecteerd en verdedigd. Dit geldt zowel binnen de kerken als in de hele samenleving. Mensen moeten vrij zijn om hun geloof te leven, zonder dat er dwang, discriminatie of uitsluiting is. Godsdienstvrijheid hoort bij de mensenrechten.

Dat maakt duidelijk waarom de herdenkingen op Urk en in Ouwsterhaule nu nog steeds belangrijk zijn. Het gaat daarbij ook om een historische band tussen gemeenten in Nederland en Hongarije. Die relatie mag gevierd worden. Toen Michiel Adriaanszoon de Ruyter in 1676 de Hongaarse predikanten bevrijdde van slavernij op een galei, waren er in het Habsburgse rijk zware vervolgingen. De bevrijding maakte veel indruk in protestants Europa en versterkte De Ruyters naam als niet alleen militair leider, maar ook als verdediger van het gereformeerde geloof.

De gebeurtenis maakte destijds al veel indruk in Overijssel. In de zeventiende eeuw hadden verschillende steden in Overijssel een sterke gereformeerde traditie, zoals Zwolle, Kampen en Deventer. Zij herdachten de vrijlating van de Hongaarse predikanten en zagen daarin Gods hand. Die herinnering leeft nog steeds. Niet voor niets heeft Urk de admiraal herdacht met de Michiel de Ruyterallee, de verbindingsweg naar een nieuwe wijk, en met een Michiel de Ruyterbrug. Dat we binnen onze classis op Urk nu een predikant als collega hebben met een Midden-Europese achtergrond, maakt het besef alleen maar sterker dat Europa steeds meer één wordt. We weten ons allemaal geestelijke nazaten van Lydia, de purperverkoopster. En we danken de Here God dat Hij Paulus destijds door de Geest aanspoorde om naar Europa over te steken.

Klaas van der Kamp
classispredikant Overijssel-Flevoland
bestuurslid van de Europese Kerkenconferentie (CEC)