Foto: afbeelding op omslag van Lebuïnuskerk in Deventer

Acht jaar classispredikant

Acht jaar lang was ds. Klaas van der Kamp classispredikant van Overijssel-Flevoland. Om precies te zijn van 1 september 2018 tot 1 september 2026. In het kader van zijn afscheid verschijnt de bundel ‘Almanak’, met de ondertitel ‘De kerk van Oost-Nederland samengevat in lijstjes’. In zo’n 250 pagina’s krijgt de lezer honderden feitjes, anekdotes en ontwikkelingen onder ogen van de kerk in het oostelijk deel van Nederland. Hieronder een gesprek over de bundel en de achterliggende jaren.

Waarom heb je de bundel geschreven?

Antwoord:
In de loop van acht jaar heb ik duizenden berichtjes verzameld op de website. Ik wilde met de berichten inzage geven in wat er zoal in de gemeenten speelt. Een insteek van de ene gemeente kan inspiratie geven aan een andere gemeente. Het breed moderamen besprak de vraag wat er met al die berichten moest gebeuren als er een nieuwe classispredikant kwam. Hem of haar opzadelen met onderhoud en aanvulling was geen optie. De berichten moesten dus verwijderd worden. Toen heb ik de vraag gesteld of ik een aantal berichten mocht omwerken tot een almanak, een soort abc van wat er op kerkelijk erf is gebeurd in de achterliggende jaren. De tekst begint bij de A van Actie en loopt tot de Z van zorg. De 162 besproken lemma’s geven een doorsnee van de vitaliteit van de kerk in Oost-Nederland. Ik vind dat een passend legaat bij mijn vertrek.

Is er eerder zoiets geschreven?

Antwoord:
Nee. Enkele classispredikanten hebben bij vertrek nog eens op rij gezet welke filosofie ze hebben voor het kerkelijk leven. Maar dat vond ik niet leuk. Ik heb immers acht jaar gehad om die filosofie te bespreken. Dan is het een beetje laat om dat nu pas op papier te zetten. Ik heb altijd het plaatselijke leven van de gemeente belangrijk gevonden. En zo’n almanak maakt die vitaliteit inzichtelijk.

Is het een vorm van kerkgeschiedenis?

Antwoord:
Dat ook. Er staan enkele lemma’s in van de coronacrisis. Dat is geschiedenis. En fusies van kerken. Maar zaken als ‘tentenmaker’ met een opsomming van nevenactiviteiten van predikanten en ‘stapelgedichten’ met poëzie op basis van boektitels spreken nog steeds tot de verbeelding. En wat dacht je van het thema ‘vrijwilligers’ met een uitwerking van hoe je tegenwoordig vrijwilligers kunt vinden en inzetten?

Wat zie je als meest typerend voor de acht jaren?

Antwoord:
Dat zijn thema’s als ‘predikantentekort’ en ‘predikantensamenwerking’. De positie van de predikant is in de laatste jaren ingrijpend aan het veranderen. Het niveau van de pastores verschuift van de academicus naar – deels – de hbo-opgeleide. Dat geeft een andere doorwerking van het geestelijk leven. Minder verdieping op woorden uit de Bijbel. Meer ruimte voor agogiek van een groep. Tenminste dat denk ik.

De bundel gaat over ‘oost-Nederland’. Waaruit blijkt dat?

Antwoord:
De bundel gaat over het kerkelijk leven in oost-Nederland. We hebben in dit deel van Nederland relatief grote gemeenten met relatief veel infrastructuur en relatief veel onderlinge zorg. De Almanak benoemt dat. Daarnaast gaat de Almanak in op typische dialectwoorden zoals ‘de reeweg’, ‘achterears warkn’ en het woord ‘kloar’ in betekenis van ‘amen’.

Wat is je eigen favoriete lemma?

Antwoord:
Ik denk het lemma ‘humor’. Daar zijn enkele anecdotes uit het kerkelijk leven gebundeld. Zoals de promotie van een kerkdienst door een kerkganger, die op de vraag waarom hij trouw de vieringen bezocht, antwoordde: ‘Ik vind het heerlijk om tenminste één uur per week nergens aan te hoeven denken’. Zo’n opmerking relativeert de inspanningen voor de kerk. Het maakt je werk lichtvoetiger.

Wat heeft je verrast bij het samenstellen van de bundel?

Antwoord:
Dat er zoveel boeken geschreven zijn door mensen die in Overijssel en Flevoland werken. Ik ben gewoon begonnen met het selecteren van de berichten op de website en ontdekte gaandeweg welke rubrieken veel berichten kregen. Als de lijst te lang werd splitste ik weer in subcategorieën. Uiteindelijk is de lijst met ‘boeken’ het langst geworden. Iemand als ds. Guus Labooy komt er zelfs twee keer in voor: één keer bij de sublijst ‘Boeken over een theoloog’ met een academisch boek over de theologie van Scotus en één keer bij de lijst ‘Boeken algemeen’ met de titel ‘Voor eeuwige beginners’. Het onderstreept de levendigheid van geloof en theologie in oost-Nederland.

Wat denk je dat lezers met het boek gaan doen?

Antwoord:
Ik denk dat ze er als een tijdschrift doorheen bladeren. Hier en daar wat lezen. Een keer glimlachen of een wenkbrauw fronsen en het wegleggen. Later als ze met een thema in hun eigen gemeente wat vastlopen pakken ze ‘m hoop ik nog een keer op en zoeken nog eens naar een trefwoord wat past bij hun situatie en ze laten zich er door inspireren.

Hoe wordt het boek verspreid?

Antwoord:
Het is beschikbaar bij de afscheidsdienst op 28 juni. En verder deel ik het persoonlijk uit tot 1 september, als ik echt stop met mijn werk als classispredikant. Ik geef het met gulle hand, zolang de voorraad strekt.

Op het omslag staat een kerktop die uit nevelen oprijst. Waarom dat omslag?

Antwoord:
Dat is een screenshot van een film over de Lebuïnuskerk in Deventer, gemaakt door Sharon Kromotaroeno. Ik vind het een mooi beeld van hoe de kerk mede door zo’n uitgave en uiteindelijk door het werk als ambtsdrager langzaam meer profiel krijgt. Dat is de ambitie.

De teksten zijn verwijderd van de website www.klaasvanderkamp.nl Gaat de website nu helemaal van het scherm verdwijnen? 

Antwoord: 
Wel als kruispunt van classicale berichten. Ik houd de naam voor mezelf aan en ga het anders invullen. Berichten over de studie die ik maak van Henk Vreekamp. En berichten over kerken door heel Europa heen, passend bij mijn werk voor de Europese Raad van Kerken. Ik wil er ook een rubriek 'kerkdiensten door heel Europa' op hebben. En sleutelberichten over ontwikkelingen van de kerken in Nederland. Dus hartelijk welkom om nog eens langs te komen op deze website. Maar voor classicale berichten moet je zijn op de website van de classis Overijssel-Flevoland zelf. Makkelijk te vinden als je op de zoekmachine intypt: 'classis Overijssel-Flevoland'. 

Boek: Klaas van der Kamp schreef: 'Almanak. De kerk van Oost-Nederland samengevat in lijstjes'. ca. 250 pag. Communicatiebureau Zin 2026. Code: 00978-94-CBZ-2026-ZIN. Prijs: alleen verzendkosten (zolang de voorraad strekt), te bevragen bij: vanderkampklaas@gmail.com 

Foto uit Almanak: Ds. Christiaan Post uit Lutten laat kinderen zien hoe de verrekijker werkt

Foto uit Almanak: Twee van de kinderen van Babayants die kerkasiel in Kampen is verleend