Foto: De classis bijeen in Dalfsen

Co-creatie voor vierplekken

Hoe organiseer je de zichtbaarheid van de geloofsgemeenschap in een tijd waarin er sprake is van een minderheidskerk? Lars Kramer, theologiestudent uit Dronten en econoom, stelde de vraag tijdens de classicale vergadering van 2 juni 2026 in Dalfsen. Hij stelde een onderzoek in naar de keuzes waar de protestantse gemeente in Almere voor staat.

In Almere is sprake van vier wijkgemeenten (Buiten, Haven, Stad en Poort), waar tot voor kort nog drie predikanten en een missionair predikant aan waren verbonden; waar drie kerkenraden functioneerden en een pioniersgroep. Maar met slinkende middelen en een afnemend aantal ambtsdragers moeten er keuzes worden gemaakt. Hoe wil je in zo’n situatie, waar ook nog sprake is van verschillende modaliteiten, toekomstbestendig zijn?

Lars Kramer sneed de vraag niet in problematische zin aan bij de classicale vergadering. De toon was juist constructief. Hij sprak vanuit vitaliteit van de geloofsgemeenschap. Lokale gemeenschappen moeten niet worden weggesaneerd, maar juist worden gefaciliteerd vanuit een nieuw te vormen koepelbestuur, een (algemene) kerkenraad nieuwe stijl met de daarbij behorende colleges. De vierkernen (een soort van lokale werkgroepen) en de kerkenraad van een stad of een regio werken nauw samen en komen tot ‘co-creatie’. De vierkern in de lokale (wijk)gemeenschap zorgt voor een menselijke maat en een herkenbaar gezicht. Colleges zijn daarbij minder sturend en wel faciliterend.

De classis sprak in subgroepen over het model. Er was veel herkenning. Je komt voorbij de verlegenheid van de secularisatie. De angst van verlies laat je achter je. Je bouwt door op vitale onderdelen en zoekt het inhoudelijke geloofsgesprek. Je bent met een gebouw aanwezig in een leefgemeenschap. De pastores en predikanten zijn aan meer vierplekken verbonden. Dat impliceert dat ze naast schriftgeleerde ook coach zijn. En het heeft tot gevolg dat vrijwilligers aanvullend maatwerk leveren. De rol van de classis is eerder begeleidend dan toezichthoudend. De classis probeert de ruimte te bieden om de lokale gemeenschap tot zijn of haar recht te laten komen.

CCBB

Rob te Brake gaf tijdens de classicale vergadering een toelichting op het jaarverslag van het Classicaal College voor de Behandeling van Beheerszaken. Er is het gebruikelijke werk van een CCBB rond beoordeling van jaarrekeningen, begrotingen en solvabiliteitsverklaringen. Daarnaast stelde Rob te Brake vast dat er in toenemende mate bezinning is op juridische entiteiten. In hoeverre moeten oude juridische entiteiten gehandhaafd blijven of kan je met fusies tot verschuivingen komen die misschien meer aansluiten bij de eisen van deze tijd? Je moet als kerk je blijven profileren als geloofsgemeenschap en niet als vastgoedbeheerder, zo stelde hij.

Hij stelde verder dat de financiële situatie in algemene zin terugloopt aansluitend bij de teruggang in leden van twee tot vier procent per jaar. Diverse plaatsen bezinnen zich op de vraag of alle kerkgebouwen onverkort geopend kunnen en moeten blijven. Leden van het CCBB bezoeken geregeld plaatselijke gemeenten en merken dat de leeftijd van kerkrentmeesters opschuift. De laatste jaren zijn er steeds meer gemeenten die een beleggingsstatuut opstellen, zo signaleerde hij.

De CCBB is de laatste jaren strenger geworden, aldus Rob te Brake. Vroeger had men de neiging om problemen aan te houden. Tegenwoordig benoemt men eerder de stagnaties om te voorkomen dat de problemen zich later gaan opstapelen. Je bent vaak beter af als je in een vroeg stadium bijstuurt, dan een volgende generatie van kerkrentmeesters opzadelt met de problemen. Dat inzicht heeft er bijvoorbeeld in Zeewolde, de woonplaats van Rob te Brake, toe geleid dat men het kerkgebouw aan de overheid heeft verkocht en via afspraken het gebouw terug huurt voor gebruik. De geloofsgemeenschap is er daarmee van verzekerd dat het gebouw goed onderhouden wordt, ook al is er de pijn dat men niet zelf meer de eigenaar is.

Preses

De classicale vergadering stelde een lijst vast waarop de namen staan van mensen die aftredend zijn dit jaar en vervanging behoeven. Onder hen is de preses. De huidige preses, ds. Wilbert Dekker, legde uit dat hij al lange tijd met het classicale werk is verbonden, al vanaf de periode die in 2018 leidde tot de vorming van de classis nieuwe stijl. Hij vindt het daarom zinvol om nu aan het einde van zijn termijn ook afscheid te nemen. Vanaf 1 januari 2027 is er een nieuwe preses nodig. De vergadering sprak over een functieprofiel. Er is een commissie benoemd die in gesprek gaat met eventuele kandidaten om tot een enkelvoudige voordracht te komen. De scribae van de classis schrijven de kerkenraden aan. Zij kunnen tot 1 oktober met namen van kandidaten komen. De benoemingsadviescommissie zal gesprekken voeren met gegadigden voor de functie van preses.

De classis stelde vast dat er geen tekort is in de jaarrekening en dat de reserve het toelaat om nieuwe ambities te verwoorden.

Foto: Lars Kramer kuiert achter de leden en vertelt over co-creatie