Foto: associatieve archieffoto

Transparantie over kerkelijke uitvaart

Laat het verlangen om een kerkelijke uitvaart te ontvangen via de kerkenraad lopen. Dat advies geeft het breed moderamen aan mensen in het algemeen en aan emeriti-predikanten in het bijzonder. Er is een beroepscode voor predikanten en pastores waarin staat dat je als voormalig voorganger in een gemeente je opvolger niet voor de voeten moet lopen. Daaronder valt ook het leiden van kerkelijke uitvaarten.

Het breed moderamen sprak op 12 juni over de inzet van emeriti naar aanleiding van diverse gemeenten waar de huidige predikant heeft aangegeven dat de emeritus-predikant veelvuldig rouwplechtigheden overneemt, zonder vooraf overleg te hebben en instemming te vragen van de kerkenraad. Dat bemoeilijkt het werk van de nieuwe gemeentepredikant of – pastor. Juist in een tijd dat er in toenemende mate een beroep wordt gedaan op de inzet van de emeritus-predikant is het van belang om het feitelijke werk vanuit de kerk te stroomlijnen via de kerkenraad.

Er klonken in het breed moderamen ook stemmen die wezen op een ander klimaat. De familie heeft in toenemende mate het gevoel dat het om een familiebeslissing gaat hoe de uitvaart vorm en inhoud krijgt. Men ziet het minder als een dienst die vanuit een kerk kan plaatsvinden in aanwezigheid van ambtsdragers. Voorgangers die gewend zijn een toga te dragen laten dat in rouwsamenkomsten nogal eens achterwege. En soms is het makkelijk als je als dienstdoende gemeentepredikant niet alle rouwplechtigheden voor je rekening hoeft te nemen. ‘Ik vind het wel makkelijk als predikant dat men soms teruggrijpt op een voorganger die in de glorietijd van de overledene veel voor hem of haar heeft betekent’, zei één van de predikanten.

Het breed moderamen besloot uiteindelijk om wel een duidelijk signaal af te geven in lijn met het beroepsprotocol. Als aanvragen voor een kerkelijke uitvaart via de kerkenraad lopen kan een kerkenraad beoordelen of men zoiets wil toevertrouwen aan een gemeentepredikant, een emeritus-predikant of een ouderling met een bijzondere opdracht speciaal voor de rouwbegeleiding. De keus voor de voorganger kan in combinatie worden aangeboden met het gebruik van een kerkgebouw en andere keuzes zoals de gemeente die hanteert; bijvoorbeeld over de financiën rond een rouwplechtigheid. Het breed moderamen adviseert kerkenraden om de gewenste gang van zaken te publiceren op een eigen website en in een kerkblad. En er gaat een brief van het breed moderamen naar het moderamen van de generale synode met de suggestie om landelijk over het beroepsprotocol in het algemeen en over rouwbegeleiding in het bijzonder te publiceren.

Man / vrouw

Ds. Henk Spit, voorzitter van het college van visitatoren, opende de vergadering met een meditatie over ‘het feest van de visitatie’. Hij bracht daarbij een reflectie naar voren die ds. Idelette Otten op papier heeft gesteld naar aanleiding van het bezoek van Maria aan Elisabeth. In de katholieke traditie heet die dag ‘feest van de visitatie’, visitatie in de zin van ‘het bezoek’. Ds. Otten spreekt in die overweging over ‘twee vrouwen die staan buiten de verwachtingen van hun tijd’. Ze zijn theologe, profetes en ze verkondigen het evangelie. ‘Ze ontvangen niet alleen passief de genade, ze zijn ook tolken van die genade’.

Het gaf in het bm een gesprek over de positie van vrouwen in de kerk. Sommige bm-leden kregen ‘kriebels’ bij het al te feminien duiden van Lukas 1 en over een voorkeur om niet te spreken over man en vrouw, maar over ‘de juiste persoon op de juiste plaats’. Anderen spraken van ‘troost’ en ‘nuttige piketpaaltjes’.

Almanak

Het bm sprak verder over de Almanak die ds. Klaas van der Kamp als afscheidnemende classispredikant, heeft samengesteld op basis van de vele berichten die ooit op de website van hem als classispredikant stonden. De berichten zijn herschreven in onder trefwoorden in een almanak opgenomen. Vele bm-leden herkenden de berichten en zagen de uitgave als een getuigenis van al het werk waar de classis mee te maken heeft. De één sprak over ‘een bloemlezing’. De ander sprak over ‘bemoediging en vrolijkheid’. De voorzitter van de vergadering had de tekst in AI gebracht en gevraagd een inventarisatie te bieden van de geciteerde plaatsen. Hij noemde een top-zeven van genoemde plaatsen: Zwolle, Kampen, Almere, Dronten, Hengelo, Almelo, Deventer. AI sprak van een ‘netwerk rond middelgrote plaatsen’, en over ‘een fijnmazige registratie’.

Het bm wil nog verder spreken over de Almanak. Het gaat dan over de vraag hoe de creativiteit en vitaliteit van de ontwikkelingen in de regio op de agenda van de classis de boventoon kunnen voeren. Het gaat daarbij om de ‘agenda-setting’-functie.

Casuïstiek

Het bm sprak over enkele plaatsen en de moeizame ontwikkelingen daar. Er kwamen plaatsen voorbij waar visitatie actief is (geweest), waar de kerkenraad moet worden aangevuld met externe deelnemers, waar er discussie is over de gemeentegrenzen, waar preekconsenten worden aangereikt. De wisseling van de wacht rond diverse leden van het bm kwam verder aan de orde. Het gaat om de wisseling van classispredikant en preses, en ook om andere vacatures. Jessica Braakman, ouderling uit Den Ham, gaf aan dat haar werk voor de classis en haar werk voor de synode moeilijk te combineren zijn. Ze zal volgende keer afscheid nemen van het breed moderamen.

Het bm besloot om samen met het classicaal college voor het opzicht het gesprek op te starten met enkele andere classes over een mogelijke combinatie van verschillende colleges in het noordoosten.