Bijna helft ontvangt kerkdienst tijdens coronacrisis 

Ongeveer veertig procent van de protestanten die normaal naar de kerk gaan, worden op een alternatieve manier bereikt met een viering tijdens de coronacrisis. Dat is de ruwe schatting op basis van extrapolatie van statistisch materiaal. Het gaat in totaal om ongeveer 342.000 mensen die bereikt worden, terwijl er normaal zo’n 800.000 mensen de kerk van binnen zien.

Om tot deze ruwe schatting te komen gaan we uit van de volgende parameters:
* De diensten op NPO2 die de EO in samenwerking met de PKN uitzendt, hebben op 15 maart 206.000 mensen bereikt en op 22 maart 155.000 mensen. Aldus SKO.
* De regionale omroepen hebben ongeveer 40 procent van de kijkers van het landelijk niveau. Aldus RPO.
* Het bedrijf kerkdienstgemist.nl heeft tijdens de coronacrisis zo’n 50.000 kijkers per week, vanuit zo’n 1400 kerken (een substantieel deel daarvan is PKN en daarmee bereikt deze dienst een wezenlijk deel van de PKN-gemeenten).
* Organisaties als kerkomroep, youtube en andere media hebben een aandeel kleiner dan kerkdienstgemist.nl

Als je dat extrapoleert op het geheel zou het geschatte plaatje er als volgt kunnen uitzien:
* De EO / PKN bereiken op zondagochtend 180.000 kerkgangers.
* De regionale omroepen bereiken op zondagochtend 72.000 kerkgangers.
* Kerkdienstgemist.nl bereikt op zondagochtend 50.000 kerkgangers.
* Overige diensten bereiken op zondagochtend 40.000 kerkgangers.
Totaal: 342.000 kerkgangers worden bereikt.

In 2017 becijferde het CBS dat 58 procent van de protestanten wekelijks naar de kerk gaat. Op een ledenbestand van ongeveer 1,5 miljoen gaat het dus om maximaal 870.000 kerkgangers. Oftewel: een kleine 40 procent van het totaal aantal kerkgangers wordt ook nu bereikt ten tijde van deze crisis.

De vraag naar aantallen - al is het maar bij benadering - lijkt me relevant, onder meer omdat je ooit als de crisis voorbij is, opnieuw moet kijken hoe je een doorbroken wekelijkse kerkgang weer stimulans geeft. Hoe spreek je mensen aan, die weken achter elkaar thuis zijn gebleven? 

(Zit ik er ver naast met deze benadering? Ik nodig lezers uit om te reageren via k.vanderkamp@protestantsekerk.nl als ze met een andere benadering tot een andere inschatting komen).

Website www.klaasvanderkamp.nl

Over de website www.klaasvanderkamp.nl hebben we veel meer statistisch materiaal en hoeven we niet van aannames uit te gaan als het gaat om exacte cijfers. Voor het duiden van de cijfers ben je natuurlijk wel afhankelijk van interpretaties en aannames. We doen weer een poging. 

Het bezoekerstal op de website www.klaasvanderkamp.nl ligt in maart 2020 een keer zo hoog dan vorig jaar. Met een daggemiddelde van zo’n 400 bezoekers laat de statistiek het dubbele aantal zien van vorig jaar. De stijging heeft ten dele te maken met de interesse die men voor de coronaberichten aan de dag legt; een ander deel kan verklaard worden uit de groeiende interesse naar (regionaal) kerkelijk nieuws in het algemeen. In het algemeen kan je zeggen, dat mensen de site weten te vinden, die in de 'coronaloze' dagen al eens een bezoek hebben gebracht aan de site. In de stormachtige tijden oogst je wat je in rustige tijden hebt gezaaid.

In de periode van het coronavirus was er de meeste interesse voor de dagelijkse update. Ook de berichten over de eerste reacties en de beslissing om geen kerkdiensten meer te houden zijn veel bezocht. Het gaat dus om directe informatieverstrekking. De meer meditatieve gedeeltes, overdenkingen en gebeden worden veel minder bekeken en zijn van een andere categorie. Waar een nieuwsitem maar zo 1250 unieke hits krijgt, blijft dat aantal bij meditaties op zo’n 200 steken.

Kijk je inhoudelijk dan kan je drie fasen qua berichtgeving herkennen.

Eerst was er de vraag hoe men met kerkdiensten zou omgaan. Je merkt dat er relatief veel plaatsen zijn die een keus maken en ondertussen een vergelijking waarderen met andere plaatsen.

Daarna zijn er twee soorten van interesse: er is een diaconale belangstelling en er is een pastorale focus. Er zijn veel mensen die berichtjes sturen met een diaconale activiteit. Mensen hebben behoefte iets te ondernemen en etaleren de activiteit onder meer via de website.

De pastorale focus is meer vragend. Ambtsdragers komen nieuwe vragen tegen over rouwbegeleiding en ziekenzorg. Hoe doe je dat met het dreigende en onzichtbare coronavirus. Mensen shoppen over de diverse websites en willen informatie over dit onderwerp lezen om de eigen mening en praktijk te scherpen.

De website www.klaasvanderkamp.nl blijkt in die zin een typisch eerstelijnswebsite die het van contact me de plaatselijke mensen en hun situaties moet hebben. De landelijke website is er vooral om het nieuws vanuit het contact met de overheid weer te geven.

Meer cijfers website

Ruim 52 procent van de mensen bezoekt de website met een desktop. Het gaat naar alle waarschijnlijkheid om mensen die met beroepsmatige of ambtelijke interesse informatie verzamelen. Mensen met een mobiele telefoon (40 procent van de bezoekers) of een tablet (7 procent van de bezoekers) gebruiken de techniek vaker voor infotainment. Ze zijn minder geneigd de informatie direct toe te passen op hun situatie.  

Liefst 50 procent van de bezoekers komt via een zoekmachine binnen en is dus op basis van een trefwoord binnengekomen op de site. Dat onderstreept het belang van de goede titels voor de items.

Ruim een derde (34 procent) komt rechtstreeks en is dus vertrouwd met www.klaasvanderkamp.nl. Ongeveer 13 procent wordt via social media binnengeleid en is dus aangetrokken door een bericht op twitter of facebook.

Slechts 3 procent komt van een verwijzende site. Dat is relatief weinig en laat zien dat de site niet sterk ontwikkeld is als onderdeel van een digitaal netwerk. Verwijzingen komen onder meer binnen vanuit: Vollenhove, Nieuwleusen, Wijhe, Wierden en Holten. Van de landelijke PKN komen geen bezoekers binnen; via KerkinActie wel. Als focus voor toekomstig beleid zou hier een aandachtspunt kunnen liggen. Wat zou er gebeuren als kerkelijke websites meer naar elkaar verwijzen en als het gemeengoed wordt in de opleiding dat het beleid dat je voert over een website hoort bij de basics van een netwerkopbouw? Op dit moment is er van een intern verknoopt netwerk maar bescheiden sprake. 

Belangstellingscurve

Als je de belangstellingscurve volgt over de periode van 12 maart tot 23 maart, zie je een langzaam verloop. Het nieuwtje is er wat af, ben je geneigd te zeggen. Met een dagelijks uniek bezoek van 500 bij het begin van de coronacrisis daalt het bezoekersaantal naar zo’n 200 per dag ruim anderhalve week verder. Zo gaat dat. Wonderlijk is wel dat juist het aantal digitale reacties per mail toeneemt naarmate de website volhoudt in het laten zien hoe er vanuit de kerken wordt gereageerd op de ontwikkelingen. 

Bijzondere momenten waren er op 14 maart en op 20 maart. De stijging op 20 maart is te verklaren uit het feit dat er op die dag een mailing is uitgegaan naar pastores met een bemoediging en een verwijzing naar de website. De scores op 14 en 15 maart hebben vooral te maken met een check van mensen die kerkdiensten organiseerden en wilden weten hoe men de aanpassingen doortrok op andere plaatsen. Na de zondag valt de spanning weg en neemt het aantal unieke hits af.

Regio's

De statistiek maakt het mogelijk om per gemeente te kijken naar het aantal hits. Als je de gemeenten vervolgens bundelt per werkgemeenschap en per ring valt op dat de regio Zwolle en de regio Almelo bij de meest trouwe bezoekers behoren. Hardenberg en Ommen scoren veel lager, maar daarbij moet men bedenken dat dit ringen zijn en werkgemeenschappen met minder gemeenteleden en pastores.

Veertig procent van de bezoekers van de site komt van buiten de classis Overijssel-Flevoland. Als je kijkt welke provincies de meeste interesse hebben valt de hoge score van Noord-Holland op. Plaatsen als Amsterdam en in mindere mate Haarlem en Hilversum horen bij de toppers in het geheel. Logisch, wat Amsterdam betreft, gelet op het inwoneraantal. Het bezoek uit andere regio's is net als het bezoek uit de eigen classis in de coronaperiode gestegen. 

Foto's: Uitvergrotingen van de statistiek
Boven: De lijn geeft de unieke hits aan vanaf 12 maart tot 23 maart.
Onder: De balkjes geven het percentage aan op een totaal van 100 procent verdeeld over de werkgemeenschappen in Overijssel-Flevoland (de voormalige classes)
Daar onder: De balkjes geven het percentage aan op een totaal van 100 procent externe unieke hits over de provincies in Nederland, enigszins parallel aan diverse classes (sommige classicale grenzen wijken af van de provinciegrenzen)